Khâu xếp pallet lên xe tải chỉ kéo dài vài chục phút, nhưng hội tụ gần như mọi rủi ro trong kho: xe nâng, xe tải, người đứng xung quanh và hàng nặng trên cao. Chỉ cần xe tải lăn bánh khi xe nâng còn trong thùng, hay một chồng pallet đổ xuống ở phía bên kia thùng xe, là đã đủ gây tai nạn nặng.

Bài này gồm ba phần: sáu điểm kiểm an toàn khi bốc xếp pallet lên xe tải lấy theo chương về xe cộ trong HSG76, hướng dẫn an toàn kho bãi của Cơ quan An toàn và Sức khoẻ Lao động Anh (HSE); bảng tính số pallet vừa thùng xe; và giới hạn chiều cao xếp hàng theo quy định Việt Nam.

Trước khi xếp pallet lên xe tải cần kiểm gì?

Cần kiểm ba thứ: tải trọng xe, sàn thùng xe và mặt bằng chỗ đỗ. Xe không được chở quá tải trọng thiết kế và quá tổng trọng lượng cho phép theo luật. Sàn thùng phải sạch vật rời, còn tốt và đủ chắc để chất hàng. Xe cũng không nên đỗ để bốc hàng ở chỗ dốc nhiều.

Với pallet gỗ, sàn thùng xe còn quan trọng vì một lý do khác: đinh, mảnh ván hay đá vụn còn sót trên sàn sẽ làm pallet kê lệch. Pallet lệch thì cả chồng hàng phía trên nghiêng theo.

1. Không để xe tải chạy khi chưa bốc xong

HSG76 gọi tình huống xe tải di chuyển khi việc bốc dỡ chưa xong là driveaway, và coi đây là tình huống có thể gây thương tích nặng, thậm chí tử vong. Kho phải có quy trình bảo đảm tài xế không cho xe chạy, dù vô tình hay cố ý, cho đến khi hàng đã chằng chắc và việc rời bến là an toàn.

Các cách HSG76 gợi ý:

• Giữ chìa khoá xe (hoặc giấy tờ giao hàng) cho tới khi xác nhận xe được phép đi
• Đèn tín hiệu tại bến: xe vào và ra khi đèn xanh, đứng yên khi đèn đỏ
• Thiết bị khoá giữ xe tại bến, hoặc hệ thống liên động
• Người điều phối có năng lực giám sát tại chỗ

Với kho nhỏ, cách rẻ nhất và dễ làm nhất là giữ chìa khoá. Điều quan trọng là quy trình phải được kiểm tra thường xuyên để chắc nó còn được làm đúng.

2. Xếp tải đều trên sàn xe

HSG76 yêu cầu bốc và dỡ sao cho tải trọng phân bố đều trên xe nhiều nhất có thể. Hàng phải được chằng hoặc sắp xếp để không trượt về phía trước khi phanh gấp, không xô sang bên khi vào cua. Quy định Việt Nam cũng nói đúng ý này: khoản 3 Điều 13 Thông tư 12/2025/TT-BXD yêu cầu hàng hoá trên xe phải được xếp gọn gàng, xếp dàn đều và chằng buộc chắc chắn.

Khi xếp pallet lên xe tải, điều này có nghĩa là chia đều các kiện nặng theo chiều dài thùng thay vì dồn hết về một đầu, và để các kiện sát nhau để hạn chế khoảng trống cho hàng xê dịch. Quấn màng co và đai từng pallet đúng cách cũng giúp cả kiện đứng vững hơn trên đường.

3. Xe mui bạt bốc một bên thì giữ bạt bên kia

Đây là điểm nhiều kho bỏ qua khi xếp pallet lên xe tải mui bạt. Khi xe nâng bốc hoặc dỡ từ một bên hông xe, lực đẩy của càng nâng có thể làm các pallet ở phía đối diện xê dịch đủ để rơi xuống. HSG76 yêu cầu giữ nguyên bạt hoặc thành xe phía bên kia trong suốt lúc bốc dỡ.

Đi kèm là một quy tắc khi dỡ hàng: trước khi tháo dây chằng, phải kiểm tra xe và hàng để chắc rằng tháo dây không làm hàng rơi. Hàng có thể đã xô lệch trên đường, nên kho cần có cách kiểm và xử lý những lô bị xô trước khi mở.

4. Ai chịu trách nhiệm chằng hàng?

Theo HSG76, tài xế xe tải chịu trách nhiệm bảo đảm hàng được chằng chắc, đồng thời là người chỉ cho người lái xe nâng đặt từng kiện ở đâu. Nói cách khác, vai trò của tài xế không dừng ở việc lái xe tới rồi chờ nhận hàng.

Trường hợp tài xế không tham gia lúc bốc và thùng xe đã được niêm phong, kho nên đưa tài xế một xác nhận bằng văn bản rằng việc xếp pallet lên xe tải và chằng hàng đã làm đúng, ví dụ một dòng ký xác nhận trên phiếu xếp hàng. Phiếu này cũng giúp hai bên rõ ràng khi có hàng hỏng.

5. Cầu dẫn lên xe phải được giữ an toàn

Ở kho xếp pallet lên xe tải từ sàn bốc hàng cao ngang thùng xe, cầu dẫn (dock leveller) là tấm nối giữa sàn kho và sàn xe. HSG76 nêu bốn nguy cơ chính: kẹp bàn chân khi tấm cầu hạ xuống, lật thiết bị nâng hạ như xe nâng tay, người và hàng vấp ngã, và người bị kẹt bên dưới cầu.

Các biện pháp HSG76 đưa ra:

• Đưa tấm cầu về vị trí bằng phẳng ngang sàn ngay khi bốc dỡ xong; tốt nhất là có cơ cấu tự trở về
• Có chắn chân hai bên để bàn chân không lọt xuống dưới tấm cầu
• Bịt kín khoảng hở bên dưới tấm cầu
• Có cơ cấu chống tấm cầu rơi khi xe tải bất ngờ chạy đi
• Có chốt khoá cơ khí giữ tấm cầu khi bảo trì

Tấm cầu bị vặn, nứt hay lệch có thể gây tai nạn nghiêm trọng, nên cần lịch bảo trì định kỳ và cách báo hỏng rõ ràng. Theo một hình minh hoạ trong HSG76, cầu dốc và sàn gồ ghề còn làm kiện hàng bị xóc và cào xước đáy pallet. Đáy pallet hỏng dần theo cách này, nên pallet cần được kiểm tra trước mỗi lần dùng.

6. Người đứng ở đâu khi đang bốc hàng?

HSG76 yêu cầu nhân viên không có phận sự, như nhân viên văn phòng, không vào khu xe đang chạy hoặc đang bốc dỡ. Mọi người, kể cả tài xế xe tải đến lấy hàng, phải đứng tránh xa khi xe nâng đang làm việc.

Nếu tài xế cần quan sát việc bốc hàng, kho nên bố trí một chỗ đứng an toàn tách khỏi đường xe chạy và chỉ rõ cho tài xế. Không cần quan sát thì tài xế nên chờ ở phòng chờ, hoặc ngồi trong cabin nếu ở đó không có rủi ro. Khi tài xế đang kiểm tra xe hay hàng, xe nâng không nên làm việc ở gần.

Leo lên thùng xe cũng là rủi ro lớn. HSG76 (2007) cho biết ngã từ xe chiếm khoảng một phần ba số ca thương tích nặng liên quan đến xe cộ tại nơi làm việc ở Anh. Vì vậy, nên hạn chế việc phải trèo lên hàng hay lên thùng xe; nếu bắt buộc phải lên, cần có bậc lên xuống chắc chắn và tay vịn.

Thùng xe chở được bao nhiêu pallet?

Số pallet mỗi lớp bằng số pallet xếp ngang nhân số pallet xếp dọc, tính từ kích thước lòng thùng ghi trên giấy chứng nhận kiểm định của xe. Thùng rộng dưới 2 m chỉ xếp được một hàng pallet 1200 × 1000 mm. Thùng rộng 2,0–2,2 m xếp được hai hàng khi quay cạnh 1.000 mm theo chiều ngang. Thùng rộng từ 2,2 m trở lên xếp được hai hàng pallet 1100 × 1100 mm.

Hai bảng dưới đây tính theo cách xếp khít, không chừa khe. Thực tế cần chừa khoảng hở cho càng nâng thao tác và cho dây chằng, nên con số thật thường bằng hoặc thấp hơn một chút. Khoản 1 Điều 17 Thông tư 12/2025/TT-BXD cũng quy định chiều rộng xếp hàng không được vượt chiều rộng thùng xe theo thiết kế ghi trong giấy kiểm định, nên không có chuyện xếp pallet nhô ra ngoài thành thùng.

Ví dụ tính số pallet cho một thùng xe

Ví dụ, thùng rộng 2,05 m và dài 5,7 m xếp được 2 × 5 = 10 pallet 1200 × 1000 mỗi lớp, với cạnh 1.000 mm quay ngang thùng. Cùng thùng đó chỉ xếp được 1 × 5 = 5 pallet 1100 × 1100 mỗi lớp. Chọn quy cách pallet theo thùng xe hay container là cách tiết kiệm chuyến dễ nhất; xem thêm pallet nào vừa container 20 feet, 40 feet.

Xưởng Hoàng Gia đóng pallet gỗ tràm theo đúng lòng thùng xe của anh chị, kể cả quy cách lẻ như 1150 × 950 mm để vừa hai hàng trong thùng hẹp. Gửi kích thước lòng thùng cho xưởng để nhận bản vẽ xếp tải và báo giá.

Chiều cao xếp hàng tối đa theo quy định Việt Nam

Theo Điều 16 Thông tư 12/2025/TT-BXD của Bộ Xây dựng, hiệu lực từ 01/07/2025, xe tải thùng hở không mui được xếp hàng cao tối đa 4,2 m với xe từ 5 tấn trở lên, 3,5 m với xe từ 2,5 đến dưới 5 tấn, và 2,8 m với xe dưới 2,5 tấn, tính từ mặt đường. Xe thùng hở có mui chỉ được xếp trong phạm vi chiều cao thùng ghi trên giấy kiểm định. Xe chở container không quá 4,35 m.

Nguồn: Thông tư 12/2025/TT-BXD, Điều 16, Công báo Chính phủ. Với hàng vượt thành thùng xe không mui, cùng điều này yêu cầu chằng buộc, kê, chèn chắc chắn. Khi xếp pallet lên xe tải thành hai lớp, hãy cộng chiều cao sàn thùng, hai lớp hàng và pallet rồi so với mức trên trước khi xếp.

Danh sách kiểm tra nhanh sau khi xếp pallet lên xe tải

Trước khi cho xe rời bến, người phụ trách nên đi một vòng quanh xe và kiểm đủ bảy mục:

• Tổng tải không vượt tải trọng xe
• Tải phân bố đều, các kiện sát nhau, không dồn một đầu
• Hàng đã chằng, không có kiện nào nghiêng hay xô lệch
• Chiều cao xếp hàng không vượt mức theo Điều 16 Thông tư 12/2025/TT-BXD
• Bạt và thành xe đã đóng đủ
• Xe nâng đã ra khỏi thùng xe, cầu dẫn đã thu về
• Tài xế đã ký phiếu xếp hàng và nhận lại chìa khoá

Pallet chắc và đúng kích thước giúp việc xếp tải đều dễ hơn nhiều. Xưởng Hoàng Gia tại Hố Nai, Đồng Nai đóng pallet gỗ tràm theo quy cách thùng xe và container của anh chị, giao hàng toàn quốc. Liên hệ 0988 526 168 để nhận báo giá.

Câu hỏi thường gặp về xếp pallet lên xe tải

Driveaway là gì?

Driveaway là tình huống xe tải di chuyển trước khi việc bốc hoặc dỡ hàng hoàn tất. HSG76 coi đây là tình huống có thể gây thương tích nặng và tử vong, nên kho phải có quy trình chặn trước, đơn giản nhất là giữ chìa khoá xe.

Xe tải thùng rộng 2 m xếp được mấy hàng pallet?

Hai hàng nếu dùng pallet 1200 × 1000 mm và quay cạnh 1.000 mm theo chiều ngang thùng, vì hai pallet chiếm đúng 2.000 mm. Với pallet 1100 × 1100 mm thì chỉ được một hàng. Nếu thùng hẹp hơn 2 m, cần đặt pallet quy cách lẻ, ví dụ 950 mm, để vẫn xếp được hai hàng.

Vì sao phải giữ bạt phía bên kia khi bốc hàng từ một bên?

Vì lực của xe nâng khi đẩy pallet vào có thể làm các pallet ở phía đối diện xê dịch và rơi xuống. Giữ bạt hoặc thành xe bên kia đóng lại là lớp chắn đơn giản cho nguy cơ này.

Tài xế xe tải có nên đứng xem lúc bốc hàng không?

Chỉ khi cần thiết, và phải đứng ở chỗ an toàn tách khỏi đường xe nâng chạy, do kho chỉ định sẵn. Nếu không cần quan sát, tài xế nên chờ ở phòng chờ hoặc trong cabin. Khi tài xế đang kiểm tra xe hay hàng, xe nâng phải tạm dừng làm việc ở gần.

Đọc thêm: phân luồng xe nâng trong kho: 5 bước tách người và xe.

Nguồn tham khảo: HSE, HSG76 Warehousing and storage: A guide to health and safety, ấn bản 2 (2007), các đoạn 507–508, 525–533, 542–543 và hình 40. Bộ Xây dựng, Thông tư 12/2025/TT-BXD ngày 30/06/2025, Điều 13, 16 và 17.