Gỗ và nước không hợp nhau, nhưng rất nhiều kho vẫn phải dùng gỗ trong môi trường ẩm hoặc lạnh. Chọn pallet cho kho lạnh không phải là tìm loại gỗ chống nước, mà là xử lý gỗ đúng cách và bố trí sao cho nó không phải ngâm nước.

Bài này đi qua rủi ro của từng môi trường, cách xử lý cho từng loại, và những dấu hiệu cần kiểm định kỳ.

Kho lạnh làm hỏng pallet gỗ theo cách nào

Nhiều người nghĩ nhiệt độ thấp làm gỗ giòn và gãy. Thực tế nguyên nhân chính là độ ẩm chứ không phải nhiệt độ.

Gỗ luôn trao đổi hơi nước với không khí quanh nó. Trong kho lạnh sâu, không khí rất khô, gỗ nhả ẩm và co lại. Khi pallet ra ngoài, gỗ hút ẩm và nở ra. Mỗi vòng ra vào là một chu kỳ co giãn.

Đinh giữ chặt được là nhờ thớ gỗ ép quanh thân đinh. Gỗ co thì lực ép giảm, đinh lỏng dần. Sau nhiều chu kỳ, mối nối yếu hẳn dù bề ngoài pallet vẫn nguyên vẹn. Đây là lý do pallet trong kho lạnh hay bung bất ngờ thay vì hỏng từ từ.

Cách xử lý duy nhất có hiệu quả là dùng gỗ đã sấy tới độ ẩm thấp và ổn định trước khi đóng. Gỗ chưa sấy kỹ mang sẵn nước trong thớ, vào kho lạnh là co mạnh ngay từ vòng đầu.

Năm môi trường và cách xử lý

Kho lạnh âm sâu

Rủi ro: co ngót mạnh, mối nối lỏng. Xử lý: gỗ sấy kỹ, tăng số đinh ở mối nối chịu lực, và hạn chế cho pallet ra vào liên tục. Nếu được, để pallet ở luôn trong kho và chuyển hàng sang pallet khác ở cửa.

Kho mát từ 2 đến 8 độ

Rủi ro: đọng hơi nước trên mặt gỗ khi chênh nhiệt, lâu ngày thành mốc. Xử lý: để khoảng cách với tường cho thông gió, không xếp pallet sát nhau kín mít, và kiểm mốc định kỳ ở mặt dưới nan.

Kho rửa sàn hằng ngày

Đây là môi trường khó nhất. Chân pallet ngâm nước liên tục sẽ mục từ dưới lên, và phần mục nằm khuất nên ít ai thấy cho tới lúc chân gãy. Xử lý: kê chân lên thanh chắn hoặc tấm nhựa để không chạm nước đọng, và để pallet khô hẳn giữa các ca.

Hàng đông lạnh đóng gói kín

Rủi ro: nước từ hàng rã đông chảy xuống và ngấm vào nan. Xử lý: chừa khe thoát nước giữa các nan, không dùng pallet mặt kín, và kiểm nan trên cùng thường xuyên vì đó là chỗ ướt trước.

Để ngoài trời có mái che

Rủi ro: mưa tạt rồi nắng gắt xen kẽ làm gỗ nứt dọc thớ. Xử lý: phủ bạt, kê cao khỏi mặt đất, và quan trọng nhất là không để chân pallet chạm nền đất ẩm.

Ba dấu hiệu cần kiểm định kỳ với pallet cho kho lạnh

1. Đinh trồi lên khỏi mặt nan. Dấu hiệu rõ nhất của việc gỗ đã co. Sờ tay dọc mặt nan là biết, không cần dụng cụ.
2. Chân mềm khi ấn mạnh. Gỗ mục bên trong trước khi nhìn thấy bên ngoài. Ấn ngón tay cái vào chân, nếu lún là phải loại.
3. Nứt dọc thớ trên nan. Nứt ngắn thì còn dùng được, nứt chạy hết chiều dài nan thì tấm đó sắp gãy khi có tải.

Kho làm việc trong môi trường ẩm nên đưa ba phép kiểm này vào quy trình nhận và trả pallet, thay vì chờ tới lúc có sự cố. Phát hiện sớm thì chỉ cần thay vài tấm; phát hiện muộn thì mất luôn cả lô hàng đang kê trên đó.

Khi nào nên chuyển hẳn sang pallet nhựa

Có ba tình huống mà gỗ dù xử lý tốt tới đâu cũng không kinh tế: kho rửa nước hằng ngày, ngành hàng có quy định cấm vật liệu gỗ trong khu sản xuất, và kho đông lạnh mà pallet phải ra vào liên tục nhiều lần trong ngày.

Ngoài ba trường hợp đó, pallet gỗ đã sấy kỹ và được kê cao vẫn làm việc tốt trong môi trường lạnh, với chi phí thấp hơn nhiều và khả năng thay từng tấm khi hỏng.

Xưởng Hoàng Gia tại Hố Nai, Đồng Nai đóng pallet từ gỗ tràm đã qua sấy. Khi đặt hàng cho kho lạnh, anh chị nói rõ nhiệt độ kho và tần suất pallet ra vào để xưởng tính lại độ ẩm gỗ và số đinh ở mối nối.

Sắp xếp kho để pallet bớt phải chịu ẩm

Phần lớn hư hỏng do ẩm không đến từ bản thân tấm gỗ mà đến từ cách kho bố trí. Bốn điều chỉnh sau không tốn tiền mua pallet mới nhưng kéo dài tuổi thọ đáng kể.

Không để pallet rỗng chạm nền ướt. Pallet có hàng thì luôn được nhấc lên hạ xuống, còn pallet rỗng hay bị dựng một góc và đứng đó hàng tuần. Đó mới là chỗ mục nhanh nhất trong kho.

Chừa khe giữa các chồng pallet. Xếp sát nhau kín mít thì hơi nước đọng lại không thoát, mặt trong của chồng ẩm hơn hẳn mặt ngoài. Chỉ cần chừa vài centimet là khác.

Tách khu pallet ướt và khu pallet khô. Một tấm ướt xếp chung chồng sẽ truyền ẩm sang các tấm quanh nó. Kho nên có một chỗ riêng cho pallet vừa từ khu ẩm ra, để khô rồi mới nhập lại kho chung.

Xoay vòng theo thứ tự vào trước ra trước. Pallet nằm im lâu ở đáy chồng vừa mục âm thầm vừa không ai kiểm. Xoay đều giúp mọi tấm đều được nhìn thấy định kỳ.

Câu hỏi thường gặp

Pallet gỗ dùng được trong kho lạnh không?

Dùng được, với điều kiện gỗ đã sấy kỹ và độ ẩm ổn định trước khi đóng. Vấn đề của gỗ trong kho lạnh không phải nhiệt độ thấp mà là thay đổi độ ẩm: gỗ co ngót, mối nối lỏng dần và đinh tuột. Gỗ sấy đúng thì hiện tượng này giảm hẳn.

Vì sao pallet vào kho lạnh hay lỏng mối?

Vì gỗ co lại khi mất ẩm. Thân đinh giữ chặt nhờ thớ gỗ ép quanh nó; gỗ co thì lực ép giảm, đinh bắt đầu lỏng. Mỗi lần ra vào kho lạnh là một chu kỳ co giãn, lặp nhiều lần thì mối nối yếu dần dù nhìn bề ngoài vẫn nguyên.

Kho rửa sàn hằng ngày nên dùng pallet gì?

Đây là môi trường khắc nghiệt nhất với gỗ, vì chân pallet ngâm nước liên tục và mục từ dưới lên. Nếu bắt buộc dùng gỗ thì phải kê cao chân khỏi mặt sàn ướt và để khô giữa các ca. Trường hợp này pallet nhựa thường hợp hơn.

Có cần sơn hay phủ chống ẩm cho pallet không?

Phủ bề mặt giúp chậm thấm chứ không ngăn được hẳn, và lớp phủ bong ra lại thành điểm giữ nước. Với hầu hết kho, sấy gỗ đúng và kê cao hiệu quả hơn là phủ. Riêng ngành thực phẩm còn phải cân nhắc lớp phủ có được phép tiếp xúc hay không.

Pallet cho kho lạnh nên kiểm gì định kỳ?

Kiểm ba thứ: đinh có trồi lên khỏi mặt nan không, chân có vết mục hoặc mềm khi ấn không, và nan có nứt dọc thớ không. Ba dấu hiệu này xuất hiện trước khi pallet gãy, nên phát hiện sớm là thay kịp.

Với hàng xuất khẩu, pallet còn phải xử lý theo ISPM 15 — bước xử lý nhiệt này cũng góp phần hạ độ ẩm gỗ.

Đọc thêm: cách bảo quản pallet gỗ, gỗ tràm xẻ sấy là gì, pallet nhựa hơn gì thua gì so với pallet gỗ.