Kiện hàng đã xếp xong, màng quấn kín, chuẩn bị lên kệ thì phát hiện pallet ở dưới nứt đà. Dỡ hết ra xếp lại thì mất buổi sáng. Có cách đổi pallet hỏng mà giữ nguyên kiện hàng không?

Có, và HSG76 — hướng dẫn an toàn kho bãi của HSE (Anh) mô tả khá kỹ thiết bị làm việc này cùng những rủi ro đi kèm.

Máy lật pallet làm gì

HSG76 gọi đây là pallet inverter — máy vận hành bằng cơ khí, thiết kế để lấy ra một pallet hỏng nằm dưới đáy kiện hàng đã xếp và thay bằng pallet lành, mà không phải dỡ hàng bằng tay.

Hướng dẫn cũng nêu một công dụng thứ hai ít người nghĩ tới: dùng để đổi từ loại pallet này sang loại pallet khác. Ví dụ hàng nhận về trên pallet một chiều, cần chuyển sang pallet quy cách riêng của kho để đưa lên kệ.

Tám bước của một lần đổi

HSG76 mô tả quy trình cơ bản thành tám bước:

1. Xe nâng hoặc xe nâng tay đặt kiện hàng, vẫn còn pallet hỏng ở dưới, lên bàn máy
2. Kiện hàng được kẹp chặt giữa bàn máy và tấm ép phía trên
3. Máy lật ngược toàn bộ kiện hàng
4. Nhả cơ cấu kẹp
5. Rút pallet hỏng ra và đặt pallet tốt vào thay
6. Kẹp lại kiện hàng
7. Lật kiện hàng trở về chiều ban đầu
8. Bàn máy hạ xuống đưa kiện hàng về vị trí cũ

Nhìn trình tự thì rõ vì sao có điều kiện về loại hàng: trong bước 3 và bước 7, toàn bộ kiện hàng bị lật ngược và chỉ được giữ bằng lực kẹp.

Điều kiện bắt buộc về loại hàng

HSG76 đặt một giới hạn rõ ràng: chỉ nên dùng máy lật pallet khi pallet đang mang vật liệu không bị bẹp và hàng được xếp theo kiểu cho phép lật ngược.

Hai điều kiện này loại khá nhiều mặt hàng. Thùng carton chứa hàng nhẹ, bao bột xếp chồng, hàng rời đóng bao, hàng thuỷ tinh — đều không phù hợp. Khi lật, lực ép tập trung lên mặt trên của kiện, và hàng dễ bẹp sẽ bẹp ngay.

Hàng phù hợp thường là kiện cứng, có ràng buộc tốt, trọng lượng phân bố đều: thùng gỗ, kiện nhựa cứng, hàng đóng khối đã đai chắc.

Năm điểm kẹp của máy lật

HSG76 liệt kê các rủi ro kẹt đã được ghi nhận ở máy lật pallet:

• Giữa các bộ phận chuyển động nguy hiểm của chính máy
• Giữa bộ phận chuyển động và kết cấu cố định của máy
• Giữa bộ phận chuyển động và kết cấu nhà xưởng hoặc vật xung quanh máy
• Giữa bàn máy đang chuyển động và kiện hàng
• Giữa bàn máy và nền hoặc bệ bốc hàng khi bàn hạ xuống

Điểm thứ ba đáng lưu ý khi bố trí mặt bằng: rủi ro không chỉ nằm trong bản thân cái máy, mà sinh ra từ việc đặt máy quá sát tường, sát cột hoặc sát kệ.

Ba yêu cầu an toàn

Sau khi đánh giá rủi ro, HSG76 nêu các biện pháp cần áp dụng.

Giới hạn người vận hành và vị trí đặt máy

Chỉ người đã được đào tạo và được cho phép mới vận hành máy. Máy phải đặt ở khu vực phù hợp trong kho, nơi có thể ngăn những người không phận sự ra khỏi vùng máy hoạt động.

Che chắn liên động

Phải có rào che liên động bao quanh. Hướng dẫn nêu hai điều kiện thiết kế: khi rào chưa đóng thì cơ cấu liên động phải ngắt nguồn, không cho máy chạy; và hoặc là rào giữ khoá đóng cho tới khi hết nguy cơ thương tích, hoặc là mở rào thì nguy cơ bị loại bỏ trước khi người tiếp cận được — tức máy phải dừng hẳn trước khi với tới được.

Đào tạo người vận hành

Người vận hành phải được đào tạo, hướng dẫn và đủ năng lực về cách dùng máy đúng, đồng thời được cho biết rõ các nguy cơ có thể xảy ra.

Khung chuyển đổi pallet: giải pháp cho hàng dễ bẹp

Với hàng không lật được, HSG76 mô tả một thiết bị khác: khung chuyển đổi pallet. Đây là một khung, thường bằng kim loại, lắp vừa lên pallet gỗ để những kiện hàng dễ bẹp hoặc có hình dạng không đều vẫn chồng được lên nhau.

Yêu cầu quan trọng nhất: khung phải cứng vững ngay cả khi không có hàng hoặc chỉ có một phần hàng. Không được trông chờ vào việc chất đầy hàng mới đủ cứng.

Về phần lắp ghép, chốt khoá hoặc chi tiết định vị khung lên pallet phải còn tốt, không khiếm khuyết. Và cần có một hệ thống quản lý hiệu quả đối với pallet cùng các bộ phận của khung, để bảo đảm mọi chi tiết tương thích với nhau. Khung hỏng hoặc có khiếm khuyết thì không dùng.

Vế cuối là chỗ hay hỏng trong thực tế: kho mua khung nhiều đợt, nhiều đời, chốt đời này không khớp pallet đời kia, rồi vẫn cứ lắp tạm.

Đổi pallet hỏng khi kho chưa có máy

Phần lớn kho vừa và nhỏ ở Việt Nam chưa có máy lật pallet, vì chi phí đầu tư chỉ hợp lý khi số lần đổi đủ nhiều. Trong trường hợp đó, cách làm vẫn là dỡ hàng và xếp lại — nhưng vài điểm dưới đây giúp đỡ phải làm việc đó:

• Kiểm pallet trước khi xếp hàng lên, chứ không phải sau. Đây cũng là quy tắc chung của HSG76: kiểm mỗi lần trước khi dùng
• Không dùng pallet nhận kèm hàng nhập về cho lô hàng xếp cao, vì không rõ lai lịch
• Chuẩn bị sẵn pallet dự phòng cùng quy cách để đổi ngay khi phát hiện, thay vì xếp tạm rồi tính sau

Nói cách khác, việc đổi pallet hỏng rẻ nhất là việc không phải đổi, vì pallet đã được kiểm từ đầu.

Giữ sẵn pallet đồng quy cách

Dù đổi bằng máy hay bằng tay, điều kiện là có pallet thay cùng kích thước, cùng kiểu nâng và cùng tải trọng. Kho dùng lẫn nhiều cỡ pallet sẽ luôn thiếu đúng cái cần thay.

Xưởng Hoàng Gia tại Hố Nai, Đồng Nai đóng pallet gỗ tràm theo quy cách cố định và nhận đặt bổ sung theo đợt. Anh chị cho biết quy cách đang dùng, xưởng giữ khuôn để các đợt sau ra đúng cỡ cũ.

Câu hỏi thường gặp

Đổi pallet hỏng dưới kiện hàng mà không dỡ hàng được không?

Được, bằng máy lật pallet. HSG76 mô tả máy này được thiết kế để rút pallet hỏng ở đáy một kiện hàng đã xếp ra và thay bằng pallet lành, không cần dỡ hàng bằng tay. Nhưng chỉ dùng được với một số loại hàng nhất định.

Loại hàng nào không lật được?

HSG76 nêu điều kiện rõ: chỉ dùng máy lật khi pallet đang mang vật liệu không bị bẹp và hàng được xếp theo kiểu cho phép lật ngược. Hàng dễ bẹp, hàng lỏng, hàng xếp không ràng buộc thì không phù hợp.

Khung chuyển đổi pallet dùng khi nào?

Khi cần chồng hàng dễ bẹp hoặc hàng có hình dạng không đều. Đó là một khung, thường bằng kim loại, lắp lên pallet gỗ để hàng chồng được lên nhau. HSG76 yêu cầu khung phải cứng vững ngay cả khi không có hàng hoặc chỉ có một phần hàng.

Máy lật pallet có nguy hiểm không?

Có các điểm kẹp cần che chắn: giữa các bộ phận chuyển động, giữa bộ phận chuyển động với khung máy, với kết cấu nhà xưởng xung quanh, giữa bàn máy với kiện hàng, và giữa bàn máy với nền khi hạ xuống. HSG76 yêu cầu che chắn liên động và chỉ người được đào tạo mới vận hành.

Pallet rút ra có sửa lại được không?

Tùy mức hỏng. Pallet bung ván hoặc nứt đà nhẹ thì sửa được. Pallet gãy đà, mục hoặc đã sửa nhiều lần thì nên loại. Nguyên tắc chung của HSG76 là pallet hỏng phải rút khỏi lưu thông để sửa hoặc huỷ, không để lẫn vào đống pallet tốt.

Đọc thêm: sửa pallet gỗ hay thay mới, 8 quy tắc dùng pallet an toàn, kiểm tra chất lượng pallet khi nhận hàng, quấn màng co pallet đúng cách.