Đống pallet rỗng dựng ở góc kho là thứ không ai coi là hàng hoá. Nhưng trong tính toán phòng cháy, nó lại là một trong những nguồn rủi ro nặng nhất trong nhà xưởng — có khi nặng hơn cả hàng đang chứa.

Bài này tóm các mốc trong bài của NFPA về cách NFPA 13 xử lý pallet rỗng, để thủ kho có căn cứ khi bố trí chỗ chứa.

Vì sao một đống pallet không hàng lại nguy hiểm

NFPA giải thích bằng chính hình dạng của đống pallet. Pallet chồng lên nhau tạo ra các khoảng hở dẫn khí, và luồng khí đó là thứ nuôi lửa lan nhanh. Cùng lúc, lớp pallet phía trên che cho lớp phía dưới, nên đám cháy có thể phát triển mạnh trong lòng đống trước khi lộ ra ngoài.

Kết quả là một đám cháy toả ra lượng nhiệt rất lớn và khó dập, kể cả với hệ thống đầu phun được thiết kế tốt. NFPA nói thẳng: không tính tới loại này khi thiết kế có thể dẫn tới một hệ thống chữa cháy không khống chế nổi đám cháy trong chính toà nhà đó.

Đây là lý do NFPA 13 tách chúng ra thành một mục riêng, không gộp chung với hàng hoá và hàng xếp thấp.

Chuyện này không chỉ của kho hàng

NFPA lưu ý đây không phải vấn đề riêng của kho. Nó xuất hiện ở bất cứ nơi nào nhận hàng theo lô lớn rồi tách ra để bán hoặc phân phối: siêu thị lớn, cửa hàng thực phẩm, trung tâm phân phối, nhà máy, và cả những chỗ nhỏ như nhà thuốc hay cửa hàng tiện lợi.

Ở Việt Nam, điều này đúng với rất nhiều nhà xưởng vừa: pallet nhận theo hàng nhập về cứ dồn lại, không ai tính là tài sản nên cũng không ai quy hoạch chỗ để.

Các mốc theo phương án bảo vệ cơ bản

Cần nói rõ trước: các con số dưới đây gắn với một phương án chữa cháy cụ thể — phương án mật độ/diện tích ở mức Ordinary Hazard Group II. Đây không phải giới hạn dùng chung cho mọi kho, mà là điều kiện để phương án bảo vệ đó còn hiệu lực.

Trong phương án này, NFPA nêu:

• Đống pallet gỗ cao không quá 1,8 m (6 ft)
• Đống pallet nhựa cao không quá 1,2 m (4 ft)
• Mỗi đống pallet gỗ tối đa bốn chồng; pallet nhựa tối đa hai chồng
• Các đống cách nhau ít nhất 2,4 m (8 ft) khoảng trống, hoặc 7,6 m (25 ft) hàng hoá xen giữa

Phương án này nhắm tới những nơi như cửa hàng lớn và nhà máy nhỏ, nơi chỉ chứa pallet rỗng với số lượng hạn chế. Muốn chứa nhiều hơn hoặc cao hơn thì phải chuyển sang phương án bảo vệ khác, với yêu cầu đầu phun nặng hơn hẳn.

Gỗ hay nhựa: khác nhau ở đâu

NFPA 13 định nghĩa pallet gỗ là pallet làm hoàn toàn bằng gỗ với chi tiết liên kết bằng kim loại, còn pallet nhựa là pallet có bất kỳ phần nào làm bằng vật liệu nhựa.

Nói chung pallet nhựa được coi là rủi ro cháy cao hơn pallet gỗ. Có trường hợp pallet nhựa được xếp ngang pallet gỗ trong tính toán đầu phun, nhưng chỉ khi đã chứng minh được mức rủi ro cháy của nó bằng hoặc thấp hơn pallet gỗ và được chứng nhận cho việc tương đương đó.

Đây là điểm đáng lưu ý khi cân nhắc chuyển từ pallet gỗ sang pallet nhựa: bài toán không chỉ là độ bền và giá, mà còn kéo theo cả phần phòng cháy của nhà xưởng.

Không để pallet trống trên kệ tấm đặc

NFPA 13 không cho phép chứa pallet rỗng trên kệ có tấm đặc. Lý do là kết hợp hai cái khó: loại này vốn đã khó dập lửa, cộng thêm tấm kệ che chắn không cho nước xuống tới đám cháy bên dưới.

Loại này thường được xếp thành đống trên nền, hoặc để trên kệ không có tấm đặc.

Pallet rỗng để trong nhà hay ngoài trời

NFPA 13 nhìn nhận pallet không hàng có thể được chứa ngoài trời, trong một nhà tách riêng, hoặc trong nhà. Nhưng tiêu chí bảo vệ trong tiêu chuẩn này chỉ đưa ra cho phần chứa trong nhà.

Với nhà xưởng Việt Nam, hướng thực tế nhất thường là tách hẳn khu chứa này ra khỏi khu sản xuất và khu hàng thành phẩm, có khoảng cách và lối đi rõ ràng, thay vì để dồn vào góc trống gần tường.

Ba việc thủ kho làm được ngay

Không cần chờ cải tạo hệ thống chữa cháy, ba việc dưới đây làm được trong tuần:

• Đếm và hạ độ cao. Đo chiều cao đống pallet đang chứa hiện tại. Nếu đang cao hơn 1,8 m thì chia nhỏ ra, dù chưa biết nhà xưởng đang theo phương án bảo vệ nào.
• Kẻ vạch chỗ chứa. Định rõ một khu riêng, kẻ vạch nền, chừa khoảng trống giữa các đống thay vì để dính liền nhau.
• Xả bớt tồn. Pallet dồn lại phần lớn là do không ai quyết định bỏ hay giữ. Tách pallet hỏng đem sửa hoặc thanh lý, pallet tốt đưa lại vào lưu thông.

Việc thứ ba là việc có lợi kép: vừa giảm rủi ro cháy, vừa lấy lại diện tích kho.

Giữ số pallet vừa đủ

Đống pallet không dùng phình to thường không phải vì mua nhiều, mà vì pallet hỏng không được xử lý và pallet tốt không quay vòng kịp. Tính đúng số pallet cần dùng giúp giữ tồn ở mức vừa phải.

Xưởng Hoàng Gia tại Hố Nai, Đồng Nai đóng pallet gỗ tràm theo đơn và nhận đặt hàng theo đợt. Anh chị cho biết sản lượng và vòng quay hàng tháng, xưởng tư vấn số lượng đặt mỗi đợt để kho không phải ôm tồn.

Câu hỏi thường gặp

Pallet rỗng chất cao bao nhiêu là an toàn?

Theo bài của NFPA về NFPA 13, ở phương án bảo vệ mật độ/diện tích mức Ordinary Hazard Group II, đống pallet gỗ không quá 1,8 m và pallet nhựa không quá 1,2 m. Đây là điều kiện đi kèm một phương án chữa cháy cụ thể, không phải con số dùng chung cho mọi kho.

Vì sao đống pallet không hàng lại cháy dữ hơn hàng hoá?

Vì cách chồng pallet tạo ra các khe hở dẫn khí, làm lửa lan nhanh. Đồng thời lớp pallet trên che lớp dưới, nên đám cháy âm ỉ bên trong mà nước từ đầu phun khó tới. NFPA nêu rõ đây là kiểu cháy thách thức cả hệ thống chữa cháy được thiết kế tốt.

Pallet nhựa có an toàn hơn pallet gỗ không?

Về cháy thì ngược lại. Pallet nhựa nói chung được xem là rủi ro cháy cao hơn pallet gỗ, nên giới hạn chiều cao và số chồng cũng chặt hơn.

Có được để pallet trống lên kệ không?

NFPA 13 không cho phép chứa chúng trên kệ tấm đặc, vì tấm kệ che chắn làm việc dập lửa khó hơn. Pallet rỗng thường được xếp thành đống trên nền hoặc trên kệ không tấm đặc.

Để pallet không hàng ngoài trời có tốt hơn không?

Về mặt rủi ro cho nhà xưởng thì để xa nhà là hướng tốt. NFPA 13 chỉ đưa tiêu chí bảo vệ cho phần chứa trong nhà; phần ngoài trời thuộc các quy định khác. Nếu để ngoài, cần chỗ riêng, cách nhà xưởng và có lối cho xe chữa cháy.

Đọc thêm: cách tính số lượng pallet cần cho kho, 8 quy tắc dùng pallet an toàn, pallet gỗ và pallet nhựa, sửa pallet gỗ hay thay mới.