Đóng thùng gỗ là cách đóng gói hàng xuất khẩu trong một kiện có đế, vách và nắp bằng gỗ, thường dùng cho máy móc, tủ điện, khuôn, linh kiện nặng hoặc hàng không chịu được xếp chồng trên pallet phẳng. Thùng gỗ pallet (thùng gỗ có đế kiểu pallet) đóng hàng đi nước ngoài thuộc nhóm vật liệu đóng gói gỗ. Nếu làm bằng gỗ tự nhiên, thùng gỗ pallet phải đạt ISPM 15 như pallet.

Bài này đi qua bốn việc phòng xuất nhập khẩu hay hỏi: khi nào cần đóng thùng gỗ, ISPM 15 áp cho thùng gỗ ra sao, quy trình đóng thùng gỗ xuất khẩu gồm những bước nào, và kích thước, chi phí phụ thuộc vào đâu. Số liệu lấy từ văn bản gốc ISPM 15 của IPPC/FAO và bảng thông số container của hãng tàu ONE.

Đóng thùng gỗ là gì, khác pallet phẳng ở đâu?

Đóng thùng gỗ là dựng một kiện gỗ bao quanh hàng: phần đế có chân để xe nâng vào như pallet, bên trên là vách và nắp. Pallet phẳng chỉ có mặt sàn và chân, hàng đặt lên rồi quấn màng hoặc đai. Thùng gỗ giữ hàng ở bên trong, che va đập từ bốn phía và bắt cố định được hàng vào đế.

Trên đơn hàng, cùng một thứ có thể được gọi là thùng gỗ, kiện gỗ, hòm gỗ hay crate. Để tránh hiểu nhầm giữa người mua, forwarder và bên đóng gói, nên kèm bản vẽ hoặc ảnh mẫu có ghi kích thước thay vì chỉ ghi tên gọi.

Khi nào hàng xuất khẩu cần đóng thùng gỗ?

Nên đóng thùng gỗ khi hàng không đứng vững hoặc không an toàn trên pallet phẳng, khi hàng phải qua nhiều chặng bốc xếp, hoặc khi người mua ghi rõ yêu cầu “wooden crate” hay “wooden case” trong đơn hàng. Hàng đều khối như thùng carton, bao thì pallet phẳng quấn màng thường đã đủ.

Các trường hợp thường phải dùng thùng gỗ đóng hàng:

• Máy móc, thiết bị nặng có trọng tâm cao hoặc lệch, cần bắt bulông xuống đế
• Hàng có bề mặt nhạy cảm: tủ điện, mặt gia công, mặt sơn hoàn thiện
• Hàng có nhiều chi tiết rời cần gom chung một kiện để không thất lạc
• Hàng không cho xếp chồng hoặc phải đi open top, flat rack, nơi kiện chịu thời tiết và cẩu móc

Ngược lại, đóng thùng gỗ cho hàng nhẹ, đều khối là tốn thêm gỗ, thêm khối lượng tính cước và thêm công tháo dỡ ở đầu nhận mà không tăng độ an toàn đáng kể.

Thùng gỗ xuất khẩu có phải theo ISPM 15 không?

Có. Mục 2 của ISPM 15 ghi rõ phạm vi áp dụng gồm mọi dạng vật liệu đóng gói gỗ, trong đó có crates, boxes, packing cases (thùng, hộp, kiện gỗ), chèn lót (dunnage), pallet, tang cuốn cáp. Nghĩa là thùng gỗ xuất khẩu làm bằng gỗ tự nhiên chưa qua chế biến phải được bóc vỏ, xử lý theo Phụ lục 1 và đóng dấu IPPC theo Phụ lục 2.

Phụ lục 1 yêu cầu gỗ làm vật liệu đóng gói phải bóc vỏ, chỉ cho phép sót những mảnh vỏ nhỏ: rộng dưới 3 cm (bất kể dài bao nhiêu), hoặc rộng trên 3 cm nhưng diện tích mỗi mảnh dưới 50 cm². Với xử lý nhiệt trong buồng sấy hoặc buồng hơi (mã HT), toàn bộ tiết diện gỗ, kể cả lõi, phải đạt tối thiểu 56 °C trong ít nhất 30 phút liên tục.

Thùng có gối kê, thanh chèn bên trong thì phần chèn đó cũng thuộc phạm vi ISPM 15. Chi tiết về phần này có trong bài thanh chèn gỗ trong container có cần xử lý ISPM 15.

Thùng gỗ loại nào được miễn ISPM 15?

Mục 2.1 của ISPM 15 miễn cho bao bì làm hoàn toàn từ gỗ mỏng (dày từ 6 mm trở xuống) và bao bì làm hoàn toàn từ gỗ đã chế biến bằng keo, nhiệt hoặc áp lực như ván ép (plywood), ván dăm, OSB, ván lạng. Chữ quan trọng là “hoàn toàn”: thùng vách ván ép nhưng đế, xà, gối kê bằng gỗ xẻ thì phần gỗ xẻ vẫn phải xử lý và đóng dấu.

Dấu IPPC đặt ở đâu trên thùng gỗ?

Phụ lục 2 yêu cầu dấu phải dễ đọc, bền, không chuyển sang vật khác được, không vẽ tay, và đặt ở chỗ nhìn thấy khi kiện đang được dùng, tốt nhất ở ít nhất hai mặt đối diện. Với thùng ghép từ gỗ đã xử lý và ván công nghiệp, dấu có thể đóng trên phần ván để dễ nhìn và đủ lớn. Cách đọc từng thành phần của dấu có trong bài đọc dấu IPPC trên pallet gỗ xuất khẩu.

Quy trình đóng thùng gỗ xuất khẩu gồm những bước nào?

Quy trình đóng thùng gỗ xuất khẩu gồm sáu bước: đo hàng, chọn kiểu thùng, lập bản vẽ, xử lý gỗ theo ISPM 15, đóng thùng và cố định hàng, rồi đóng dấu, ghi nhãn và kiểm tra. Bỏ bước bản vẽ hoặc đảo thứ tự xử lý và đóng dấu là hai lỗi dễ làm phát sinh chi phí.

Bước 1–3: đo hàng, chọn kiểu thùng, lập bản vẽ

• Đo hàng: dài, rộng, cao, khối lượng, vị trí trọng tâm, điểm nâng và vị trí chân máy, lỗ bắt bulông
• Chọn kiểu thùng: kiện thưa hay thùng kín, nắp đóng chết hay nắp mở được, vật liệu gỗ xẻ hay kết hợp ván công nghiệp
• Lập bản vẽ: kích thước ngoài và trong tính bằng mm, kết cấu đế và xà chịu lực, hướng vào càng nâng 2 chiều hay 4 chiều

Bước 4: xử lý gỗ trước, đóng dấu sau

Phụ lục 1 cho phép xử lý từng thanh gỗ trước khi đóng, hoặc xử lý cả kiện đã đóng. Mục 4.1 nêu việc xử lý nên làm trước rồi mới đóng dấu, để không có gỗ chưa xử lý mang dấu. Cả hai việc phải đặt dưới thẩm quyền của cơ quan bảo vệ thực vật quốc gia. Tìm hiểu thêm về xử lý gỗ xuất khẩu ISPM 15.

Bước 5–6: đóng thùng, đóng dấu, kiểm tra

Hàng nặng nên được bắt vào đế bằng bulông hoặc gông, gối kê đặt đúng vị trí chân máy, không để hàng tựa vào vách. Sau đó dựng vách, đóng nắp, đóng dấu IPPC và ghi ký mã hiệu. Trước khi giao, kiểm lại kích thước ngoài so với bản vẽ và so với cửa container đã đặt.

Công Ty Hoàng Gia sản xuất pallet gỗ tràm xuất khẩu xử lý đạt ISPM 15 tại Hố Nai, Đồng Nai. Anh chị đang tính phương án đóng thùng gỗ cho một lô hàng? Gửi bản vẽ hoặc số đo hàng, nước nhận và loại container qua trang liên hệ của xưởng, hoặc gọi 0988 526 168, để xưởng tư vấn phương án phù hợp.

Kích thước thùng gỗ đóng hàng tính thế nào cho lọt container?

Kích thước ngoài của thùng gỗ bằng kích thước hàng, cộng khe hở để chèn và tháo lắp, cộng độ dày vách, nắp và chiều cao đế. Con số này phải nhỏ hơn cửa container, không chỉ nhỏ hơn lòng container. Theo ONE, cửa container khô 20 ft và 40 ft rộng 2.340 mm, cao 2.280 mm, thấp hơn lòng container 2.390 mm.

Nguồn: Ocean Network Express, Container information. ONE ghi chú đây là số tham khảo, từng vỏ container có thể khác, nên kiểm lại số đo thật khi đặt booking.

Ba điều cần tính thêm khi chốt kích thước thùng gỗ đóng hàng:

• Đường vào của xe nâng: càng xe và cột nâng chiếm thêm chiều cao khi đưa thùng qua cửa
• Khe chèn: thùng sát lòng container thì không còn chỗ chèn chống xô dịch
• Hàng quá khổ: ONE giới thiệu container open top cho hàng phải xếp từ trên xuống như máy móc nặng, và flat rack cho hàng quá khổ, nặng hoặc hình dạng bất thường

Nếu dưới thùng là đế theo cỡ pallet, có thể tham khảo cách xếp mặt bằng trong bài pallet nào vừa container 20 feet, 40 feet.

Chi phí đóng thùng gỗ phụ thuộc vào những yếu tố nào?

Chi phí đóng thùng gỗ không có mức chung, vì mỗi thùng được làm theo hàng cụ thể. Bốn yếu tố quyết định nhiều nhất là khối lượng gỗ, kết cấu chịu tải, cách xử lý ISPM 15 và số lượng thùng cùng quy cách. Báo giá chỉ chính xác khi có bản vẽ hoặc số đo hàng.

Một điểm hay bị bỏ sót khi so sánh chi phí: thùng nặng và cồng kềnh làm tăng cước vận chuyển. Thiết kế vừa đủ chắc cho hàng, không thừa gỗ, thường tiết kiệm hơn là chọn thùng dày “cho chắc”.

Cần chuẩn bị gì trước khi trao đổi phương án đóng thùng gỗ?

Chuẩn bị số đo hàng, khối lượng, thị trường nhận và loại container dự kiến là đủ để bắt đầu trao đổi phương án đóng thùng gỗ. Càng có nhiều thông tin từ đầu, càng ít phải sửa bản vẽ giữa chừng.

• Kích thước hàng D × R × C (mm), khối lượng, vị trí trọng tâm nếu có
• Ảnh hàng, bản vẽ máy hoặc vị trí chân máy, lỗ bulông
• Số lượng kiện và lịch đóng hàng dự kiến
• Nước nhận hàng, yêu cầu ISPM 15 và chứng từ đi kèm
• Loại container hoặc phương tiện: 20 ft, 40 ft, open top, flat rack, xe tải
• Yêu cầu riêng của người mua: thùng kín, nắp mở được, chống ẩm

Định dùng lại thùng gỗ cũ cho lô khác? Mục 4.3 ISPM 15 chia ba trường hợp. Thùng không sửa thì không cần xử lý lại. Thùng thay tới khoảng một phần ba bộ phận là sửa chữa. Thay nhiều hơn một phần ba thì coi là đóng lại (remanufactured): phải xoá dấu cũ, xử lý và đóng dấu lại từ đầu.

Câu hỏi thường gặp về đóng thùng gỗ

Đóng thùng gỗ xuất khẩu có bắt buộc hun trùng không?

Không bắt buộc phải hun trùng, nhưng bắt buộc phải xử lý theo một phương pháp ISPM 15 chấp nhận. Phụ lục 2 liệt kê bốn mã: HT (xử lý nhiệt), DH (gia nhiệt điện môi), MB (methyl bromide) và SF (sulfuryl fluoride). Thùng làm hoàn toàn bằng ván ép, OSB thì được miễn. Nên hỏi người mua thị trường nhận chấp nhận phương pháp nào trước khi đặt.

Thùng gỗ ván ép có cần đóng dấu IPPC không?

Thùng làm hoàn toàn bằng ván ép, ván dăm hoặc OSB được miễn theo mục 2.1 ISPM 15, nên không cần dấu IPPC. Nhưng nếu đế, xà hoặc gối kê là gỗ xẻ thì các phần đó phải xử lý và đóng dấu. Một số người mua vẫn yêu cầu riêng, nên đối chiếu với đơn hàng trước khi chốt vật liệu.

Hàng đến nơi mà thùng gỗ không đạt ISPM 15 thì sao?

Theo mục 4.6 ISPM 15, nước nhập có thể giữ hàng, loại bỏ hoặc xử lý vật liệu gỗ, tiêu huỷ hoặc trả về. Trang Wood Packaging Material của USDA APHIS ghi rõ lô hàng có bao bì gỗ không đạt sẽ không được nhập vào Mỹ. Xem thêm bài pallet không đạt ISPM 15 để biết cách xử lý.

Có dùng lại thùng gỗ cũ để đóng hàng xuất khẩu được không?

Được, nếu thùng đã xử lý, dấu IPPC còn đọc rõ và chưa thay bộ phận nào. Mục 4.3.1 ISPM 15 cho phép dùng lại suốt vòng đời mà không xử lý lại. Trước khi dùng, kiểm đế và xà còn chịu được tải của hàng mới. Nếu phải thay bộ phận, phần gỗ thay phải là gỗ đã xử lý và có dấu riêng.

Nguồn tham khảo: IPPC/FAO, ISPM 15 Regulation of wood packaging material in international trade (bản 2018, xuất bản 2019): phạm vi áp dụng; mục 2, 2.1; mục 4.1; mục 4.3.1–4.3.3; mục 4.6; Phụ lục 1 (gỗ bóc vỏ, xử lý nhiệt HT); Phụ lục 2 (dấu và cách đóng dấu). Ocean Network Express, Container information (Dry 20 ft, Dry 40 ft, Dry 40 ft High Cube, Open Top, Flat Rack). USDA APHIS, Wood Packaging Material – Import.