Select kiện gỗ đóng hàng cho máy móc thường quy về một câu hỏi: đóng kiện thưa (khung và nan có khe hở) hay đóng thùng kín (vách và nắp bịt kín)? Kiện thưa nhẹ hơn, ít gỗ hơn, nhìn thấy hàng bên trong. Thùng kín che chắn tốt hơn cho máy có tủ điện, bề mặt hoàn thiện hoặc phải qua nhiều chặng bốc xếp.

Bài này dành cho người lo đóng gói máy: chọn kiểu kiện theo loại máy và hành trình, bắt máy vào đế, chằng buộc, nâng hạ kiện. Phần ISPM 15, kích thước lọt cửa container và chi phí đã có trong bài đóng thùng gỗ xuất khẩu: quy trình, kích thước và chi phí.

Kiện thưa và thùng kín khác nhau thế nào?

Kiện thưa có đế và khung, các nan vách đóng cách nhau để lại khe hở. Thùng kín có vách và nắp bịt kín, bằng ván ghép sát hoặc ván công nghiệp. Cả hai đều có đế chịu lực và chân cho xe nâng. Khác nhau chủ yếu ở mức che chắn, khối lượng gỗ và việc có nhìn thấy hàng hay không.

Hai kiểu này không thay thế hoàn toàn cho nhau. Có lô máy dùng kiện thưa cho thân máy và một thùng kín nhỏ cho tủ điện, phụ tùng đi kèm.

Khi nào dùng kiện thưa cho máy móc?

Dùng kiện thưa khi máy có thân và vỏ cứng, chịu được bụi và ẩm nhẹ, đi trong container khô kín và ít chặng chuyển tải. Kiện thưa giữ máy đứng vững trên đế, chắn va đập từ xe nâng và hàng bên cạnh, mà không tốn gỗ cho phần vách không cần.

Các trường hợp kiện thưa hợp lý:

• Máy công cụ, khung thép, bồn, bệ có vỏ sơn công nghiệp chịu va chạm nhẹ
• Hàng cần kiểm đếm, kiểm hoá mà không muốn tháo kiện
• Hàng cồng kềnh nhưng nhẹ, cần giảm khối lượng kiện để giảm cước
• Máy tự đứng vững, có chân bắt bulông thẳng xuống đế

Điểm yếu của kiện thưa là khe nan để lọt nước mưa, bụi và vật nhỏ. Máy có phần điện, phần điều khiển lộ ra ngoài thì nên bọc riêng phần đó, hoặc chuyển sang thùng kín.

Khi nào nên đóng thùng kín?

Nên đóng thùng kín khi máy có tủ điện, mạch điều khiển, mặt gia công chính xác hoặc mặt sơn hoàn thiện. Thùng kín cũng hợp khi lô hàng qua nhiều chặng bốc xếp, khi có chi tiết rời cần gom chung, hoặc khi người mua ghi rõ yêu cầu thùng kín trong đơn.

• Thiết bị điện, điện tử: cần chặn bụi, nước và va đập trực tiếp
• Bề mặt cần giữ nguyên: mặt bàn máy, ray dẫn hướng, mặt sơn tĩnh điện
• Hàng đi open top hoặc flat rack: kiện chịu thời tiết và dây cẩu
• Có phụ tùng, dụng cụ đi kèm: gom chung trong thùng để không thất lạc

Thùng kín nặng hơn và khó kiểm tra hơn. Nếu lô hàng có thể bị mở kiểm hoá, nên làm nắp mở được hoặc một ô kiểm tra, thay vì đóng đinh chết toàn bộ.

Hành trình vận chuyển ảnh hưởng thế nào tới cách chọn kiện gỗ?

Hành trình quyết định kiện gỗ đóng hàng phải chịu những gì. Trong container khô, kiện được che mưa nắng, nên kiện thưa thường đủ. Đi open top hay flat rack, kiện chịu thời tiết và lực cáp cẩu, nên thùng kín với đế chắc hơn là lựa chọn an toàn hơn.

Hãng tàu ONE giới thiệu container open top cho hàng phải xếp từ trên xuống, như máy móc nặng, và flat rack cho hàng quá khổ, nặng hoặc hình dạng bất thường (ONE, Container information). Với container khô, kiện phải lọt cửa chứ không chỉ lọt lòng container; số đo cửa từng loại có trong bài đóng thùng gỗ xuất khẩu ở trên.

Cố định máy trong kiện gỗ đóng hàng thế nào cho chắc?

Máy phải được bắt chặt vào đế, không dựa vào vách để đứng vững. Vách kiện chỉ để che chắn. Lực giữ máy khi tàu lắc, xe phanh gấp phải nằm ở đế, bulông và gối kê. Kiện thưa hay thùng kín đều theo nguyên tắc này.

• Bắt bulông hoặc gông: qua lỗ chân máy, xuyên xà đế, hoặc dùng gông kẹp chân máy
• Gối kê đúng chân máy: đặt gối dưới điểm chịu tải, không để máy đè lên nan mỏng giữa hai xà
• Chống ẩm khi cần: bao màng kín quanh máy, gói hút ẩm, nhất là thùng kín đi biển dài ngày

Chằng buộc và chèn chống xô dịch

Bulông giữ chân máy. Chằng buộc và chèn giữ phần thân phía trên, nhất là máy cao, trọng tâm lệch. Dây đai hoặc tăng đơ nối từ khung cứng của máy xuống xà đế, kéo theo nhiều hướng để máy không nghiêng về một phía.

• Móc đai vào khung, tai móc của máy, không quàng qua vỏ mỏng, ống dầu hay dây điện
• Chèn gỗ giữa máy và khung kiện ở điểm cứng của máy, không chèn vào phần vỏ
• Lót cao su hoặc xốp ở chỗ đai và gỗ chèn tì vào mặt sơn
• Kiểm lại độ căng đai sau khi đóng xong, trước khi dựng vách cuối

Gỗ làm gối kê, thanh chèn bên trong kiện cũng thuộc phạm vi ISPM 15. Chi tiết có trong bài thanh chèn gỗ trong container có cần xử lý ISPM 15.

Nâng hạ kiện gỗ máy móc cần lưu ý gì?

Lúc nâng hạ, toàn bộ khối lượng máy dồn vào vài điểm tì của càng xe hoặc cáp cẩu. Vì vậy đế kiện phải chừa đường cho càng xe nâng, có điểm móc cáp rõ ràng, và bên ngoài kiện phải cho người bốc xếp biết nâng ở đâu.

• Đường vào càng: chân đế đủ cao để càng xe lọt vào; chọn vào càng 2 chiều hay 4 chiều theo cách kho và container nhận hàng
• Điểm móc cáp: móc vào xà đế đã gia cố, không móc vào vách hay nắp
• Chống ép vách: khi cẩu, dây cáp có thể ép vào cạnh trên của kiện; dùng đòn gánh cẩu hoặc thanh gỗ chống cáp để vách không bị bóp
• Đánh dấu bên ngoài kiện: trọng tâm, điểm móc cáp, mặt hướng lên trên, theo ký hiệu bao bì thông dụng

Ký hiệu này không phải yêu cầu của ISPM 15, nhưng giúp người bốc xếp ở cảng đến nâng đúng chỗ dù không đọc được chữ trên kiện.

Kiện thưa và thùng kín có cùng yêu cầu ISPM 15 không?

Có. Khi xuất khẩu, phần gỗ tự nhiên của kiện thưa hay thùng kín đều phải bóc vỏ, xử lý và mang dấu IPPC theo ISPM 15. Kiện làm hoàn toàn bằng ván ép, ván dăm hoặc OSB được miễn theo mục 2.1, còn đế và xà bằng gỗ xẻ thì vẫn phải xử lý. Phạm vi áp dụng, trường hợp miễn và chỗ đóng dấu trên thùng có trong bài đóng thùng gỗ xuất khẩu theo ISPM 15.

Chọn nhanh kiện gỗ đóng hàng cho máy móc

Trả lời năm câu dưới đây. Càng nhiều câu “có”, nhất là câu 1 và 2, càng nên nghiêng về thùng kín:

1. Máy có tủ điện, mạch điều khiển hoặc bề mặt hoàn thiện lộ ra ngoài?
2. Lô hàng đi open top, flat rack hoặc qua nhiều chặng chuyển tải?
3. Có phụ tùng, chi tiết rời cần gom chung kiện?
4. Hành trình dài ngày trên biển, cần chống ẩm?
5. Người mua ghi yêu cầu thùng kín trong đơn hàng?

Nếu tất cả đều “không”, kiện thưa thường gọn và tiết kiệm gỗ hơn. Chọn kiểu nào thì cũng cần bản vẽ, số đo máy và thông tin nước nhận trước khi đóng.

Công Ty Hoàng Gia sản xuất pallet gỗ tràm và pallet xuất khẩu xử lý đạt ISPM 15 tại Hố Nai, Đồng Nai. Anh chị đang cân nhắc giữa kiện thưa và thùng kín cho một lô máy? Gửi bản vẽ, số đo và khối lượng máy qua trang liên hệ của xưởng, hoặc gọi 0988 526 168, để xưởng tư vấn phương án phù hợp.

Câu hỏi thường gặp về kiện gỗ đóng hàng

Kiện gỗ đóng hàng nội địa có cần ISPM 15 không?

ISPM 15 là tiêu chuẩn cho vật liệu đóng gói gỗ trong thương mại quốc tế, nên hàng chỉ chạy trong nước thường không cần dấu IPPC. Tuy vậy, nếu kiện có thể được dùng lại để đóng hàng xuất khẩu sau này, xử lý và đóng dấu ngay từ đầu sẽ tránh phải xử lý lại.

Kiện thưa có chống được nước mưa không?

Không. Khe nan của kiện thưa để lọt nước và bụi, nên kiện thưa hợp với hàng đi trong container khô kín. Nếu máy phải để ngoài trời, đi open top hoặc flat rack, cần bọc máy bằng màng kín và phủ bạt, hoặc chuyển sang thùng kín.

Máy nặng nên bắt bulông hay chằng đai vào đế kiện?

Nên dùng cả hai, mỗi thứ một việc. Bulông qua lỗ chân máy xuyên xà đế giữ máy không trượt. Đai hoặc tăng đơ giữ phần thân phía trên không nghiêng. Máy không có lỗ chân thì dùng gông kẹp chân máy thay bulông. Chỉ chằng đai mà không bắt chân thì máy dễ xê dịch khi xe phanh hoặc tàu lắc.

Có nên tự đóng kiện gỗ tại kho của mình không?

Được với hàng nội địa, nếu có người làm được bản vẽ đế chịu tải. Với hàng xuất khẩu, việc xử lý và đóng dấu IPPC phải đặt dưới thẩm quyền của cơ quan bảo vệ thực vật quốc gia (ISPM 15 mục 4.1 và Phụ lục 2). Kiện bằng gỗ xẻ vì vậy cần cơ sở được cấp mã xử lý và đóng dấu, hoặc chuyển sang ván công nghiệp được miễn.

Nguồn tham khảo: IPPC/FAO, ISPM 15 Regulation of wood packaging material in international trade (bản 2018, xuất bản 2019): mục 2, 2.1, 4.1; Phụ lục 1 (gỗ bóc vỏ, phương pháp xử lý); Phụ lục 2 (dấu và cách đóng dấu). Ocean Network Express, Container information (Open Top, Flat Rack).