Lô hàng bị giữ ở cửa khẩu, pallet có dấu IPPC đầy đủ, hồ sơ không thiếu gì. Vấn đề nằm ở mấy thanh chèn gỗ đóng tạm vào thành container để hàng khỏi xê dịch — thứ gần như không ai nghĩ tới khi làm chứng từ.

Thanh chèn gỗ nằm trong phạm vi ISPM 15

Nhiều người hiểu ISPM 15 chỉ áp cho pallet. Thực tế văn bản tiêu chuẩn liệt kê cả một nhóm vật liệu: khối kê, hộp, thùng, gỗ chèn, tang cuốn cáp và lô cuộn. Tất cả đều là vật liệu đóng gói bằng gỗ.

Đáng chú ý hơn: tiêu chuẩn nêu riêng gỗ chèn là nhóm có rủi ro lây lan sinh vật gây hại cao, chứ không gộp chung. Đây là điểm ít người đọc tới.

Vì sao gỗ chèn lại rủi ro hơn pallet

Pallet là hàng đặt: có xưởng đóng, có quy cách, có lô. Gỗ chèn thì ngược lại — thường lấy tạm từ gỗ thừa quanh xưởng hoặc gỗ tháo ra từ kiện cũ, cưa nhanh tại chỗ cho vừa khe hở rồi đóng vào.

Không ai ghi nguồn gốc, không ai biết cây gỗ đó từ đâu, và cũng không ai xử lý nhiệt cho vài thanh gỗ vụn. Tiêu chuẩn còn nêu thêm một điểm nữa: vật liệu đóng gói bằng gỗ hay được dùng lại, sửa chữa hoặc làm lại, nên rất khó xác định xuất xứ từng bộ phận.

Đó chính là lý do một container đầy pallet có dấu vẫn bị giữ vì bốn thanh gỗ chèn không dấu.

Ba cách xử lý

1. Dùng gỗ đã xử lý và có dấu

Cách đúng chuẩn nhất: lấy gỗ chèn từ cùng lô gỗ đã xử lý nhiệt, đóng dấu như với pallet. Đổi lại phải lên kế hoạch trước, vì không thể xử lý nhiệt vài thanh gỗ ngay lúc đóng container.

2. Chuyển sang vật liệu được miễn

Ván ép, OSB và các loại gỗ đã chế biến nằm trong danh sách miễn trừ của tiêu chuẩn. Cắt ván ép làm thanh chèn thì bỏ được hẳn khâu xử lý và đóng dấu. Nhiều đơn vị xuất khẩu chọn cách này vì đơn giản nhất.

3. Dùng gỗ mỏng từ 6 mm trở xuống

Cũng nằm trong danh sách miễn trừ. Nhưng gỗ mỏng như vậy thường không đủ cứng để chèn hàng nặng, nên cách này hợp với tấm lót hơn là thanh chèn chịu lực.

Danh sách kiểm trước khi đóng container

Đi một vòng quanh container và đếm mọi thứ bằng gỗ:

• Pallet kê hàng
• Thanh chèn dọc và ngang giữa các kiện
• Nêm gỗ chặn chân pallet
• Khung gỗ đỡ hàng cồng kềnh
• Tấm lót sàn hoặc lót giữa các tầng
• Thùng gỗ, kiện gỗ đóng riêng

Mỗi món bằng gỗ chưa chế biến đều cần dấu. Nếu có món nào không có, thay bằng ván ép hoặc lấy gỗ đã xử lý — đừng để tới lúc container đã niêm phong.

Ba tình huống hay làm lô bị giữ

Chèn tạm bằng gỗ tháo từ kiện cũ. Đây là cách làm quen thuộc ở nhiều kho: kiện hàng nhập về tháo ra, gỗ còn tốt thì giữ lại chèn cho lô sau. Vấn đề là không ai biết mớ gỗ đó ban đầu từ đâu, đã xử lý chưa, dấu còn hay mất khi cưa lại. Tiêu chuẩn nói thẳng chuyện này: vật liệu đóng gói bằng gỗ hay được dùng lại nên rất khó xác định xuất xứ từng bộ phận.

Cưa ngắn thanh gỗ đã có dấu. Một thanh gỗ có dấu, cưa làm ba để chèn cho vừa khe, thì hai đoạn không có dấu. Dấu không nhân lên theo số lần cưa. Muốn chia nhỏ thì phần nào cũng phải mang dấu riêng.

Quên phần gỗ do bên bốc xếp tự thêm. Đội bốc xếp ở cảng thấy hàng lỏng thì chèn thêm gỗ cho chắc, thiện chí nhưng không ai báo lại chủ hàng. Cách phòng là nói trước với bên bốc xếp: nếu cần chèn thêm thì dùng vật liệu được miễn, hoặc gọi báo trước.

Cách xử lý gọn nhất cho cả ba tình huống là tách riêng một khu để gỗ chèn đã xử lý, có dấu, cắt sẵn vài chiều dài hay dùng. Khi cần chèn thì lấy trong khu đó, không lấy gỗ tạp nằm quanh kho. Chi phí thêm không đáng kể so với một container bị giữ lại ở cảng đến, vì khi đó chủ hàng phải trả tiền lưu container, tiền lưu bãi, chi phí xử lý hoặc tiêu huỷ tại chỗ, và thời gian thì không lấy lại được.

Điểm chung của ba tình huống: phần gỗ gây rắc rối đều không nằm trong kế hoạch, mà xuất hiện vào phút cuối. Vì vậy cách phòng tốt nhất là chuẩn bị sẵn gỗ chèn hợp lệ ngay từ lúc đặt pallet.

Ghi rõ trong đơn đặt hàng

Cách tránh rắc rối đơn giản nhất là ghi cả phần gỗ chèn vào đơn đặt pallet, thay vì tự xoay xở lúc đóng hàng. Ghi rõ số lượng, quy cách và yêu cầu xử lý giống như với pallet.

Xưởng Hoàng Gia tại Hố Nai, Đồng Nai đóng pallet gỗ tràm và xử lý theo đơn xuất khẩu. Anh chị cho biết thêm lô cần bao nhiêu thanh chèn và quy cách bao nhiêu, xưởng chuẩn bị cùng lô pallet để mọi chi tiết gỗ trong container đều có dấu.

Frequently Asked Questions

Thanh chèn gỗ có phải đóng dấu IPPC không?

Có, nếu là gỗ chưa qua chế biến. ISPM 15 xếp gỗ chèn vào cùng nhóm với pallet và thùng gỗ, nên cũng phải xử lý và đóng dấu. Đây là chỗ nhiều lô bị giữ: pallet có dấu đầy đủ nhưng mấy thanh gỗ chèn thêm trong container thì không.

Vì sao tiêu chuẩn chú ý riêng tới gỗ chèn?

Vì văn bản ISPM 15 ghi rõ gỗ chèn là nhóm có rủi ro lây lan sinh vật gây hại cao. Lý do thực tế: gỗ chèn thường lấy tạm từ gỗ thừa quanh xưởng, không ai theo dõi nguồn gốc, và hay được dùng lại nhiều lần.

Dùng thanh chèn bằng ván ép có được không?

Được và tiện hơn. Vật liệu gỗ đã chế biến như ván ép hay OSB nằm trong danh sách miễn trừ của tiêu chuẩn, nên không phải xử lý cũng không phải đóng dấu. Nhiều đơn vị xuất khẩu chuyển hẳn sang chèn bằng ván ép để bớt một khâu.

Gỗ mỏng thì sao?

Gỗ dày từ 6 mm trở xuống nằm trong danh sách miễn trừ. Nhưng phải là toàn bộ chi tiết đó mỏng như vậy, chứ không phải chỉ một phần.

Kiểm thanh chèn gỗ thế nào trước khi đóng container?

Đếm xem có bao nhiêu chi tiết gỗ trong container ngoài pallet: thanh chèn, nêm, khung đỡ, tấm lót. Mỗi chi tiết bằng gỗ chưa chế biến đều cần dấu. Nếu không có dấu, thay bằng ván ép hoặc lấy gỗ đã xử lý từ xưởng.

Đọc thêm: ISPM 15 là gì và khi nào bắt buộc, đọc dấu IPPC trên pallet gỗ, pallet gỗ ép và chuyện miễn trừ.