Gỗ làm pallet ở Việt Nam chủ yếu là gỗ rừng trồng: tràm, keo và thông. Ba nhóm này khác nhau ở độ cứng, khả năng giữ đinh, lượng nhựa và cách phản ứng khi sấy — nên không thể thay thế nhau tuỳ tiện trong cùng một đơn hàng.

Bài dành cho thu mua đang so báo giá giữa các xưởng và thấy mỗi nơi chào một loài gỗ khác nhau. Công Ty Hoàng Gia đóng pallet gỗ tràm tại xưởng Hố Nai, Đồng Nai.

Gỗ làm pallet ở Việt Nam gồm những loại nào?

Ba nhóm phổ biến nhất là tràm, keo và thông, đều thuộc gỗ rừng trồng. Đây là lý do giá pallet trong nước ổn định hơn so với dùng gỗ tự nhiên khai thác.

Điểm chung của cả ba: mềm vừa phải, dễ xẻ theo quy cách, dễ đóng đinh và có nguồn cung đều. Khác biệt nằm ở chi tiết mà thủ kho cảm nhận được sau vài tháng dùng.

• Tràm — dòng chủ lực của phần lớn xưởng pallet phía Nam.
• Keo — rất gần tràm, nhiều nơi dùng lẫn tên.
• Thông — nhẹ hơn, thớ thẳng, có nhựa.

Gỗ tràm và gỗ keo khác nhau thế nào?

Trên thực tế mua bán, hai tên này thường chỉ cùng một nhóm cây trồng rừng và được dùng lẫn lộn. Vì vậy chỉ đọc tên trên phiếu thì chưa đủ căn cứ để so hai báo giá.

Thay vì tranh luận tên gọi, thu mua nên chốt ba thứ đo được:

1. Độ dày nan và chân tính bằng milimét, kèm dung sai.
2. Độ ẩm đích và cách đo lúc nhận hàng.
3. Mẫu thật — giữ lại một chiếc làm chuẩn đối chiếu cho các lô sau.

Ba con số này quyết định chất lượng rõ hơn nhiều so với nhãn loài gỗ. Phần độ ẩm và quy trình sấy nằm ở bài gỗ tràm xẻ sấy.

Gỗ thông đóng pallet được không?

Được, và khá phổ biến với hàng nhẹ. Thông nhẹ hơn nên giảm trọng lượng bì, thớ thẳng nên xẻ ít hao. Đổi lại có hai điểm phải tính trước.

• Nhựa gỗ — thông có nhựa, gặp nắng nóng hoặc container hầm có thể rịn ra và dính sang bao bì. Hàng vải, hàng giấy và hàng thực phẩm cần cân nhắc kỹ.
• Độ mềm — mặt nan dễ hằn và dễ sứt hơn khi càng xe nâng va vào nhiều lần.

Với hàng nặng hoặc pallet quay vòng nhiều lượt, phần lớn kho chọn nhóm tràm và keo. Cách chốt con số tải nằm ở bài tải trọng pallet gỗ.

Vì sao nên tránh phiếu ghi “gỗ tạp”?

“Gỗ tạp” không phải một loài gỗ. Đó là cách gọi lô trộn nhiều loại, thường gom từ nhiều nguồn khác nhau. Nhận lô như vậy đồng nghĩa với việc không kiểm soát được chất lượng giữa các lần đặt.

Ba rủi ro cụ thể:

• Các loài co ngót khác nhau, mối nối hở sau vài tuần trong kho.
• Khả năng giữ đinh không đều, chiếc chắc chiếc lỏng trong cùng một lô.
• Lần đặt sau không lặp lại được chất lượng lần trước, dù cùng giá.

Một báo giá thấp kèm chữ “gỗ tạp” không so được với báo giá ghi rõ loài. Các yếu tố khác cấu thành đơn giá nằm ở bài giá pallet gỗ.

Chọn loài gỗ theo việc, không theo giá trần

Quyết định nên bắt đầu từ loại hàng sẽ đặt lên pallet, không bắt đầu từ con số rẻ nhất trong các báo giá.

Với lô ra nước ngoài, loài gỗ không thay thế được bước xử lý. Gỗ đóng gói vẫn phải đạt tiêu chuẩn ISPM 15 của IPPC rồi đóng dấu, bất kể dùng loài nào.

Kiểm gì khi nhận lô để biết đúng loài gỗ đã đặt?

Không cần thiết bị chuyên dụng. Bốn thao tác dưới làm ngay tại cổng, đủ để phát hiện lô gỗ làm pallet không khớp với đơn đã ký.

1. So với mẫu chuẩn đang giữ. Đặt một chiếc của lô mới cạnh chiếc mẫu lưu từ lô trước, nhìn màu thớ, vân gỗ và độ dày nan. Lệch rõ thì dừng nhận, lập biên bản.
2. Xem mặt cắt đầu nan. Mặt cắt cho biết thớ gỗ và độ khô rõ hơn nhìn mặt phẳng. Mặt cắt còn ướt sẫm nghĩa là chưa đạt độ ẩm đã chốt.
3. Ngửi và sờ. Mùi nhựa thông rất dễ nhận. Nan dính nhựa thì không đưa vào tuyến hàng vải hoặc thực phẩm.
4. Rút thử một cây đinh. Đinh tuột nhẹ là dấu hiệu gỗ mềm hơn hoặc ẩm hơn mức đã thỏa thuận.

Ghi kết quả bốn mục này vào biên bản nhận hàng. Sau vài lô, kho sẽ có căn cứ thật để đánh giá xưởng, thay vì chỉ dựa vào tên loài gỗ làm pallet ghi trên hợp đồng.

Ghi loài gỗ thế nào trên phiếu đặt?

Một dòng tên loài là chưa đủ. Phiếu nên có bốn thông tin đi cùng nhau để xưởng không phải suy đoán.

1. Tên loài cụ thể, không viết “gỗ tạp” hay “gỗ rừng trồng”.
2. Độ dày nan mặt, nan đáy và chân, tính bằng milimét.
3. Độ ẩm đích và thời điểm đo — lúc ra lò hay lúc giao.
4. Có xử lý ISPM 15 hay không, kèm thị trường nhận hàng.

Giữ một loài gỗ cho tuyến hàng chính giúp kho so sánh được giữa các lô và phát hiện sớm khi chất lượng đổi. Danh sách đầy đủ các dòng cần chốt nằm ở bài 7 tiêu chí khi mua pallet gỗ.

Câu hỏi thường gặp

Gỗ tràm và gỗ keo có phải một loại không?

Trong nghề mộc và pallet ở Việt Nam, hai tên này hay bị dùng lẫn cho cùng nhóm cây trồng rừng. Vì vậy tên gọi trên phiếu không đủ để xác định hàng. Cách chắc chắn là xem mẫu nan thật, chốt độ dày và độ ẩm, rồi ghi kèm mã lô của xưởng.

Pallet gỗ thông có dùng cho hàng xuất khẩu được không?

Được, nếu lô đó xử lý theo ISPM 15 và đóng dấu IPPC như mọi loài khác. Tiêu chuẩn này áp cho gỗ đóng gói nói chung, không loại trừ loài nào. Điều cần lưu ý thêm với thông là nhựa gỗ có thể rịn ra và dính sang bao bì hàng.

Loài gỗ nào chịu tải tốt nhất?

Không có câu trả lời chung, vì tải của một chiếc pallet do kết cấu quyết định nhiều hơn loài gỗ: độ dày nan, số nan mặt, kiểu chân và cách đóng đinh. Một chiếc nan dày bằng gỗ mềm hơn vẫn có thể chịu tốt hơn chiếc nan mỏng bằng gỗ cứng hơn.

Vì sao xưởng hay hỏi lô hàng chở gì trước khi tư vấn gỗ?

Vì yêu cầu bề mặt khác nhau theo ngành. Hàng vải và hàng thực phẩm sợ dăm và sợ vết nhựa; hàng nặng cần nan dày và chân chắc. Biết trước loại hàng thì xưởng chọn được loài gỗ và cách gia công phù hợp ngay từ lô đầu.