Pallet hỏng hiếm khi hỏng đột ngột. Nó hỏng dần qua từng lần bị kéo lê, từng lần càng xe nâng xỏ lệch, từng lần chất quá cao — rồi gãy đúng lúc đang mang hàng. Phần lớn các quy tắc dùng pallet an toàn dưới đây đều nhằm chặn quá trình đó từ sớm.

Nội dung trong bài lấy theo HSG76 — hướng dẫn an toàn kho bãi của HSE (Anh), phần nói riêng về pallet phẳng.

1. Kiểm pallet mỗi lần trước khi dùng

Nhiều kho kiểm pallet theo đợt: vài tháng lôi ra soi một lần. HSG76 yêu cầu khác — kiểm mỗi lần trước khi dùng, và phải có một hệ thống kiểm pallet rõ ràng chứ không làm theo cảm tính.

Đây là quy tắc nền của việc dùng pallet an toàn. Lý do nằm ở cách pallet hỏng: một vết nứt chân đà hôm nay chưa ảnh hưởng gì, nhưng tuần sau mang 800 kg lên kệ thì gãy. Nếu chỉ kiểm theo đợt thì cái pallet đó chạy suốt mấy tháng mà không ai nhìn tới.

Pallet đã phát hiện hỏng thì rút khỏi lưu thông ngay, đưa đi sửa hoặc huỷ. Điểm quan trọng là rút ra — dựng riêng một góc có biển, chứ không để lẫn trong đống pallet tốt rồi hôm sau có người lấy nhầm.

2. Xếp hàng lên pallet: đều và không quá cạnh dài

HSG76 nêu ba điều cho khâu chất hàng. Hàng phải xếp theo một mẫu cố định đã tính trước để đạt độ ổn định cao nhất trong giới hạn tải. Hàng phải đặt xuống từ từ, không thả rơi. Và trừ khi pallet được thiết kế riêng cho tải điểm, hàng phải rải đều trên mặt pallet.

Về chiều cao, hướng dẫn chung là chiều cao hàng không vượt quá cạnh dài nhất của pallet. Với pallet 1100×1100 mm thì mốc đó là 1,1 m. Đây là hướng dẫn chung, không phải giới hạn tuyệt đối: nếu quấn màng co hoặc màng chằng và đã đánh giá kỹ độ ổn định của hàng, có thể chất cao hơn — chẳng hạn chất gần sát trần xe thùng kín.

Tải rải đều là chỗ hay bị bỏ qua nhất. Một pallet thiết kế cho hàng thùng carton rải đều có thể không đủ khoẻ khi đặt lên đó một cụm máy cùng trọng lượng nhưng dồn vào một điểm.

3. Chồng hàng: tỷ lệ 4:1 và bốn tầng

Khi xếp chồng pallet có hàng trực tiếp lên nhau, HSG76 đưa hai mốc: tỷ lệ chiều cao chồng so với cạnh ngắn của pallet không quá 4:1, và bốn tầng hàng cũng thường được coi là mức tối đa — lý do là hàng ở pallet dưới cùng dễ bị bẹp.

Chồng cao hơn là có thể, tới sáu tầng, nhưng với điều kiện pallet và bao bì được thiết kế vượt mức chịu lực bốn tầng. Đây không phải chuyện cứ thấy đống hàng đứng vững thì chất thêm.

Hai điều kiện kèm theo cũng quan trọng không kém. Thứ nhất, tránh chồng những kiện carton hoặc bao bì dễ bẹp, vì khi lớp dưới bẹp thì cả chồng mất ổn định. Thứ hai, chồng phải đặt trên nền phẳng và chắc; tuỳ đặc điểm hàng và kiểu pallet, có khi cần lót thêm lên mặt pallet dưới.

4. Chừa lối giữa các dãy và kiểm chồng định kỳ

HSG76 yêu cầu giữ đủ khoảng cách giữa các dãy để xếp và rút hàng an toàn, đồng thời kiểm tra độ ổn định của các chồng hàng theo định kỳ và xử lý ngay khi thấy bất thường.

Dùng pallet an toàn không chỉ là chuyện bản thân cái pallet, mà cả chỗ đặt nó. Trong kho chật, lối đi là thứ bị ăn bớt đầu tiên. Nhưng dãy sát nhau nghĩa là càng xe nâng phải xoay trong không gian hẹp, và mỗi lần va chạm nhẹ là một lần chồng bên cạnh bị xô.

5. Pallet rỗng: không kéo lê, không quăng

Phần này HSG76 viết rất cụ thể. Pallet rỗng phải được khiêng nhấc cẩn thận, không kéo lê và không quăng. Cũng không được dùng những cách xử lý dễ làm bung ván mặt — ví dụ chèn bàn của xe đẩy tay vào giữa ván mặt và ván đáy để bẩy.

Đây là thao tác quen tay ở rất nhiều kho, và là nguyên nhân hàng đầu làm pallet gỗ hỏng sớm. Ván bung khỏi đà thì pallet coi như bỏ, dù gỗ còn tốt.

Một điểm nữa ít người để ý: khi dùng dây đai chằng hàng xuống pallet, siết quá tay có thể kéo ván mặt bật khỏi đà. Đai là để giữ hàng, không phải để ép hàng xuống pallet.

6. Xe nâng tay làm hỏng ván đáy lúc nào không biết

HSG76 nêu hai rủi ro từ xe nâng tay. Càng dài không phù hợp làm hỏng ván đáy và gây nguy hiểm cho người làm. Và bánh dẫn nhỏ ở đầu càng — bánh con quay theo hướng — rất hay cào vào ván đáy khi xỏ vào pallet.

Cách giảm là chọn pallet có ván đáy vát cạnh, để càng và bánh con trượt vào thay vì vấp lên đầu ván. Hướng dẫn cũng nêu riêng: pallet hai mặt giống nhau, loại lật mặt nào cũng chịu tải như nhau, không phù hợp dùng với xe nâng tay, vì bánh con sẽ làm hỏng và tách ván đáy.

7. Thao tác xe nâng: càng xỏ đủ sâu, không thò ra

Càng xe nâng phải xỏ vào pallet ít nhất 3/4 chiều sâu pallet. Xỏ nông thì tải dồn vào phần đầu pallet và hàng dễ chúi.

Nhưng cũng không được để càng thò ra khỏi phía bên kia pallet. HSG76 nêu hai hậu quả: càng thò ra có thể chạm hoặc nhấc phải kiện hàng bên cạnh làm nó đổ, hoặc lọt xuống dưới một kết cấu cố định như thanh kệ, và khi nâng lên thì vừa quá tải xe vừa làm hỏng nặng kết cấu kệ.

Về thao tác, hướng dẫn liệt kê mấy điểm để nhắc người lái: trụ nâng để thẳng đứng khi xỏ vào và rút ra khỏi pallet, càng ngang bằng với ván pallet; pallet áp sát vào gốc càng; càng xỏ vào vuông góc; khoảng cách hai càng chỉnh đúng theo cỡ pallet; không đẩy hoặc kéo pallet lê trên nền; đặt hàng xuống chồng dưới nhẹ nhàng; và hạ pallet xuống thanh kệ chứ không bao giờ trượt pallet dọc theo mặt trên của thanh kệ.

8. Pallet dùng một lần thì đừng dùng lại

Có loại pallet được làm cho đúng một chuyến giao hàng. HSG76 nói loại này phải được đánh dấu rõ, thường không phù hợp để lưu trên kệ, và không nên dùng lại.

Trong thực tế kho hàng Việt Nam, pallet nhận kèm hàng nhập về rất hay bị giữ lại dùng tiếp mà không ai biết nó thuộc loại nào. Nếu định dùng lại pallet nhận được, ít nhất phải kiểm như pallet mới và không đưa lên kệ cao.

Tóm lại: dùng pallet an toàn gói trong ba việc

Tám mục ở trên quy về ba việc kho nào cũng làm được ngay: kiểm pallet trước mỗi lần dùng và rút hẳn cái hỏng ra; chất hàng đều, không quá cạnh dài, chồng không quá bốn tầng; và sửa thói quen kéo lê pallet rỗng.

Phần còn lại của việc dùng pallet an toàn phụ thuộc chất lượng pallet đầu vào. Pallet đóng đúng quy cách, gỗ khô, đinh đủ, ván đáy vát cạnh thì chịu được nhiều lần va chạm hơn hẳn.

Xưởng Hoàng Gia tại Hố Nai, Đồng Nai đóng pallet gỗ tràm theo quy cách đặt hàng, có xử lý nhiệt cho lô xuất khẩu. Anh chị cho biết cỡ pallet, tải trọng và kiểu kệ đang dùng, xưởng tư vấn quy cách phù hợp.

Frequently Asked Questions

Bao lâu phải kiểm tra pallet một lần?

Hướng dẫn HSG76 của HSE nói kiểm mỗi lần trước khi dùng, không phải định kỳ theo tháng. Pallet hỏng phải rút ra khỏi lưu thông ngay để sửa hoặc huỷ, chứ không để lẫn trong đống pallet tốt.

Xếp chồng pallet có hàng được bao nhiêu tầng?

HSG76 nêu tỷ lệ chung là 4:1 giữa chiều cao chồng và cạnh ngắn của pallet, và bốn tầng hàng cũng thường được coi là mức tối đa vì hàng ở tầng dưới dễ bị bẹp. Có thể cao hơn, tới sáu tầng, nếu pallet và bao bì được thiết kế chịu quá mức bốn tầng.

Hàng chất lên pallet cao bao nhiêu thì vừa?

Theo HSG76, hướng dẫn chung là chiều cao hàng không vượt quá cạnh dài nhất của pallet. Nếu có quấn màng co hoặc màng chằng và đã đánh giá độ ổn định, có thể cao hơn trong một số trường hợp.

Càng xe nâng nên xỏ vào pallet sâu bao nhiêu?

HSG76 khuyến nghị càng xỏ vào ít nhất 3/4 chiều sâu pallet, và không thò ra khỏi pallet. Càng thò ra có thể chạm vào kiện bên cạnh làm đổ, hoặc mắc vào kết cấu kệ khi nâng.

Vì sao không nên kéo lê pallet rỗng?

Kéo lê hoặc quăng pallet làm bung ván mặt khỏi đà. HSG76 nêu cụ thể cả trường hợp chèn bàn xe đẩy tay vào giữa ván mặt và ván đáy — thao tác này làm hỏng pallet rất nhanh.

Đọc thêm: cách kiểm tra chất lượng pallet, cách xếp hàng lên pallet, chiều cao pallet và chiều cao hàng, sửa pallet gỗ hỏng.