Đai đóng gói pallet là dây đai siết quanh kiện hàng để bó các thùng thành một khối, hoặc chằng khối hàng xuống pallet. Có hai nhóm chính: đai nhựa (PP, PET) và đai thép. Đai thép gần như không giãn và không siết lại được sau khi khoá, nên dễ chùng khi hàng lún. Đai nhựa giãn đàn hồi, nhưng lực đứt và độ giãn phải xem phiếu của từng hãng. Dù dùng loại nào, đai đặt sai chỗ có thể kéo bật ván mặt pallet.

Bài dành cho thủ kho và người đóng hàng cần chọn đai đóng gói pallet. Nội dung dựa trên hai tài liệu an toàn: HSG76 của HSE (cơ quan an toàn lao động Anh) và CTU Code, bộ quy tắc đóng hàng vào container của IMO, ILO và UNECE.

Đai đóng gói pallet dùng để làm gì?

Đai có hai việc. Việc thứ nhất là bó nhiều kiện nhỏ thành một khối. CTU Code gọi đây là hàng gom khối (unitized cargo) và nêu cách làm là cho vào bao ngoài hoặc đai chặt các kiện lại với nhau. Việc thứ hai là chằng khối hàng xuống pallet để hàng và pallet đi cùng nhau.

Đai không phải là cách chằng hàng chính khi đi container. Phụ lục 7 của CTU Code xếp việc bó, đai và quấn màng vào nhóm biện pháp phụ. Các biện pháp này luôn phải đi kèm cách chằng chính: chèn, chống, hoặc dây chằng vào thành container. Pallet đã đai chắc vẫn có thể trượt nếu trong container còn khoảng trống.

Đai PP, PET hay đai thép: chọn loại nào?

Chọn đai đóng gói pallet theo hai câu hỏi: hàng có co, lún trong lúc đi đường không, và kiện có đi trên phương tiện hở không. Hàng dễ lún hợp với đai có độ giãn đàn hồi. Đai thép hợp với kiện cứng, ít lún, cần bó chặt. Bảng dưới tóm theo CTU Code; ô nào tài liệu không có số thì ghi rõ.

Đai thép: chặt nhưng không “đàn hồi”

Theo CTU Code, đai thép làm từ thép cường độ cao, được căng và khoá bằng dụng cụ chuyên dụng. Khoá xong thì không căng lại được. Đai chỉ giãn khoảng 0,3% khi chịu tải cho phép, nên chỉ cần hàng co hay lún một chút là đai chùng. CTU Code cũng khuyên tránh dùng đai thép để chằng trên phương tiện hở, vì đai đứt mà thõng ra ngoài thì rất nguy hiểm.

Đai nhựa PP và PET: hỏi phiếu thông số

PP là nhựa polypropylene, PET là nhựa polyester. CTU Code chỉ nói có thể đai lô hàng bằng “đai thép hoặc đai nhựa”, không đưa số cho từng loại nhựa. Bài này vì vậy không nêu lực kéo đứt. Khi mua dây đai pallet, hãy hỏi nhà cung cấp bốn thông số: bản rộng, độ dày, lực kéo đứt và độ giãn. Chọn đai có lực đứt đủ lớn so với lực siết thực tế, rồi chỉ siết ở mức hãng cho phép.

Pallet gỗ cũng co. Gỗ khô dần thì nhỏ lại: với keo tai tượng, CIRAD ghi co rút tiếp tuyến 7% và xuyên tâm 3,1% tính từ lúc tươi đến khô kiệt. Pallet đóng từ gỗ còn ẩm sẽ co trong kho, và vòng đai không giãn sẽ lỏng theo.

Khi nào dùng đai thay hoặc kèm màng co?

Màng co bó mặt ngoài khối hàng. Đai đóng gói pallet siết theo từng vòng. Hai thứ làm hai việc khác nhau, nên với hàng nặng hoặc đi xa, người ta thường dùng cả hai.

• Chỉ màng co: HSG76 ghi quấn màng thường giúp hàng chắc hơn, ít xê dịch. Hợp với thùng nhẹ, đều cỡ, đi quãng ngắn.
• Thêm đai: khi hàng nặng hoặc đi biển. CTU Code lưu ý màng co chỉ đủ khi màng đủ bền, và tải lặp lại lúc biển động có thể làm màng mỏi, giảm sức giữ.
• Chỉ đai: hợp với kiện cứng như bó ván, tấm, ống, khi không cần màng che.

Các mốc an toàn của máy quấn và cách quấn màng nằm ở bài quấn màng co pallet. Bài này chỉ bàn phần đai.

Cách đặt đai đóng gói pallet cho đúng

Ba việc cần quyết định: luồn đai qua pallet theo đường nào, mấy đai, và lót góc ra sao. HSG76 và CTU Code không quy định số đai cụ thể. Những nguyên tắc dưới đây đi ra từ cảnh báo trong hai tài liệu đó.

Luồn đai qua pallet theo đường nào?

HSG76 cảnh báo: khi dùng đai chằng hàng xuống pallet, ván mặt có thể bị kéo bật khỏi chân hoặc đà. Lực kéo này rõ nhất khi đai chui qua lỗ càng, tì vào mặt dưới ván mặt. Mỗi lần siết, đai kéo ván mặt lên, trong khi hàng đè ván xuống. Đinh chịu cả hai lực.

Cách giảm rủi ro là cho đai ôm cả pallet, vòng xuống dưới nan đáy. Lúc đó lực siết ép ván mặt xuống chân pallet thay vì kéo lên. Đai nên nằm trong khe giữa hai nan đáy, không nằm dưới chỗ pallet tì xuống nền, để đai không bị cọ đứt. Sau khi đai xong, đưa thử càng xe nâng vào để chắc đai không vướng.

Bao nhiêu đai là đủ?

Không có con số chung. Nguyên tắc là mỗi cột thùng đều phải nằm dưới ít nhất một vòng đai. Thùng nào nằm ngoài vòng đai thì không được đai giữ. Các đai nên cách đều, không sát mép thùng. Xếp hàng đúng kiểu giúp khối hàng vững trước khi đai; xem bài cách xếp hàng lên pallet.

Lót nẹp góc ở cạnh sắc

CTU Code ghi rõ: tải cho phép của dây chằng tính cho trường hợp dây đi qua cạnh trơn. Cạnh sắc làm sức chịu giảm đáng kể, nên lót nẹp góc ở mọi chỗ có thể. Với thùng carton, nẹp góc còn giữ cho đai không cắt vào thành thùng.

Siết vừa đủ

Siết đến khi khối hàng không lắc khi đẩy nhẹ, rồi dừng. Siết quá tay làm móp thùng, và chính là kiểu lực kéo ván mặt mà HSG76 cảnh báo.

Pallet nào chịu được siết đai?

Đai đóng gói pallet chỉ chắc khi pallet chắc. Ba điểm nên dặn xưởng khi đặt pallet dùng để đai:

• Ván mặt đóng đinh chắc: ván mặt chịu lực kéo ngược lên khi siết đai.
• Nan đáy có khe luồn đai: khoảng giữa các nan đáy đủ rộng cho bản đai, và nằm ngoài chỗ càng nâng tì vào.
• Gỗ đã sấy: gỗ khô ít co hơn trong kho, nên vòng đai ít bị lỏng.

Hướng vào càng cũng ảnh hưởng tới đường luồn đai. Xem khác biệt ở bài 2-way and 4-way pallets.

Công Ty Hoàng Gia tại Hố Nai, Đồng Nai đóng pallet gỗ tràm theo quy cách. Gửi quy cách cho xưởng, ghi rõ hàng có đai hay không và đai theo hướng nào, hoặc gọi 0988 526 168 để xưởng tư vấn kết cấu nan.

Tháo và cắt đai: lưu ý an toàn

Đai đóng gói pallet đang giữ tải. Trước khi nới hay cắt đai, HSG76 yêu cầu kiểm cả xe và kiện hàng để chắc việc đó không làm hàng rơi. Hàng có thể đã xô lệch trong lúc chạy và chỉ còn đai giữ.

• Kiểm hàng có nghiêng, có tì vào đai không, rồi mới cắt.
• Cắt đai thép bằng kéo cắt đai chuyên dụng, đeo găng, làm theo hướng dẫn của hãng dụng cụ.
• Gom đai vừa cắt ngay. HSG76 xếp vòng đai rơi trên nền vào nhóm vật gây vấp ngã trong kho.

Hàng chở xe tải còn cần chèn và xếp đúng trên thùng xe; xem bài xếp pallet lên xe tải. Toàn văn HSG76 tải miễn phí trên trang HSE.

Frequently Asked Questions

Đai PET có thay được đai thép không?

Có thể, tuỳ kiện hàng. Theo CTU Code, đai thép gần như không giãn và dễ chùng khi hàng lún, nên với hàng có độ lún, đai có độ giãn đàn hồi có thể hợp hơn. Nhưng lực đứt của đai PET khác nhau theo hãng. Hãy so lực đứt trên phiếu thông số với lực siết cần dùng trước khi đổi.

Đai PP dùng cho hàng gì?

Không có nguồn chuẩn nào phân loại hàng cho đai PP. Cách chọn đúng là lấy lực kéo đứt và độ giãn trên phiếu của nhà cung cấp, rồi so với khối lượng và độ cứng của kiện. Kiện nhẹ, đi quãng ngắn thường dễ chọn hơn kiện nặng đi biển.

Có cần đai khi đã quấn màng co?

Tuỳ hàng và tuyến đi. Màng co giúp hàng ít xê dịch, nhưng CTU Code lưu ý màng phải đủ bền, và khi đi biển, tải lặp lại có thể làm màng mỏi. Hàng nặng hoặc đi container đường dài nên có thêm đai, và vẫn phải chèn, chằng trong container.

Vì sao pallet bị bung ván mặt sau khi đai?

Thường do đai luồn ngay dưới ván mặt rồi siết mạnh. Lực đai kéo ván mặt lên trong khi hàng đè xuống, làm đinh lỏng dần. HSG76 có cảnh báo riêng về lỗi này. Cho đai ôm cả pallet, qua dưới nan đáy, và siết vừa đủ.

Đai thép bị gỉ có dùng tiếp được không?

Không nên, kể cả đai thép đã tháo mà còn mới. Bảng tải cho phép của CTU Code chỉ có dòng đai thép dùng một lần, tính theo lực đứt của đai mới. Đai gỉ hay đã gập thì sức chịu không còn như thông số, nên thay đai mới.

Nguồn tham khảo: Health and Safety Executive (HSE), HSG76 Warehousing and storage: A guide to health and safety, tái bản lần 2 (2007), các đoạn 248, 613, 617 và phần xếp dỡ xe. IMO/ILO/UNECE, Code of Practice for Packing of Cargo Transport Units (CTU Code, 2014), Chương 2 và Phụ lục 7, các mục 2.3.7, 2.4.2–2.4.4, 2.4.16, 4.1.3, 4.2.2. CIRAD–ITTO, cơ sở dữ liệu Tropix, phiếu kỹ thuật Acacia mangium (bản tiếng Pháp, cập nhật 2024), mục co rút.