Độ ẩm pallet gỗ là lượng nước còn trong gỗ, tính theo phần trăm khối lượng gỗ khô. Cách kiểm nhanh nhất tại kho là dùng máy đo độ ẩm gỗ cầm tay, đo ở nhiều điểm trên nan và chân. Về mốc tham chiếu, Euro pallet mới của EPAL phải được sấy buồng và có độ ẩm còn lại tối đa 22%. Tiêu chuẩn ISPM 15 thì không đặt mốc độ ẩm nào: xử lý nhiệt không phải là sấy khô.

Bài dành cho thủ kho, QC và người đặt pallet cần biết đo thế nào cho đúng, đọc số ra sao, và nên ghi gì vào đơn hàng. Bài không giới thiệu hay bán máy đo.

Vì sao độ ẩm pallet gỗ quan trọng?

Vì gỗ ẩm gây ra bốn chuyện thủ kho hay gặp: mốc, co ngót, lỏng đinh và nặng thêm. Pallet càng ẩm lúc nhận thì càng dễ gặp cả bốn.

• Mốc và vết ẩm. Gỗ ẩm, để nơi kín gió là điều kiện để nấm mốc phát triển. Bảng phân hạng EPAL xếp mốc và vết ẩm có thể dây sang hàng vào nhóm pallet không được dùng nếu chưa xử lý.
• Co ngót. Gỗ ẩm khô dần trong kho thì co lại. Nan có thể cong, nứt, khe giữa các nan rộng ra.
• Đinh lỏng. Khi gỗ co quanh thân đinh, mối ghép yếu đi. Pallet dễ lung lay sau vài lượt nâng.
• Nặng hơn. Nước có khối lượng. Cùng một pallet, lúc ẩm nặng hơn lúc khô, làm lệch trọng lượng bì trên chứng từ.

Với hàng thực phẩm, giấy, dệt may hay đồ điện tử, mốc trên pallet có thể dây sang bao bì. Với những ngành hàng này, kiểm độ ẩm lúc nhận pallet càng cần thiết.

Độ ẩm pallet gỗ bao nhiêu là đạt?

Không có một mốc chung cho mọi pallet. Mốc dễ tra nhất là của EPAL: Euro pallet hạng mới (NEW) phải sấy buồng, độ ẩm còn lại tối đa 22%. Với pallet không theo chuẩn EPAL, mức đạt là con số hai bên ghi vào đơn hàng.

Bảng EPAL Quality Classification bản 08/2023 ghi rõ đặc điểm hạng NEW: có xử lý theo ISPM 15, gỗ “chamber-dried” (sấy trong buồng), tải danh định 1.500 kg và “max. 22% residual moisture content”. Với Euro pallet đã qua sử dụng ở các hạng A, B, C, EPAL chấp nhận ẩm bề mặt do quá trình dùng và môi trường. Nghĩa là pallet cũ hơi ẩm ngoài mặt chưa phải lỗi, miễn không có mốc hay vết bẩn dây sang hàng.

Khi đặt pallet thường, nên ghi ba thứ: độ ẩm tối đa, cách đo (loại máy, số điểm đo) và thời điểm đo (lúc xuất xưởng hay lúc nhận). Thiếu một trong ba, hai bên dễ đo ra hai con số khác nhau. Các bước kiểm khi nhận lô nằm ở bài kiểm tra chất lượng pallet.

Xử lý nhiệt ISPM 15 có phải là sấy khô không?

Không. Xử lý nhiệt theo ISPM 15 (mã HT trên dấu IPPC) là đưa toàn bộ gỗ, kể cả lõi, lên tối thiểu 56 °C trong tối thiểu 30 phút liên tục để diệt sinh vật gây hại. Tiêu chuẩn không đặt mức độ ẩm nào phải đạt sau khi xử lý.

Phụ lục 1 của ISPM 15 nêu nhiều cách cấp nhiệt: hơi nước, sấy lò (kiln-drying), ngâm tẩm có gia nhiệt, gia nhiệt điện môi. Tất cả chỉ được coi là xử lý nhiệt khi đạt đúng thông số 56 °C trong 30 phút ở lõi gỗ. Độ ẩm của gỗ chỉ được nhắc tới như một yếu tố khi lập lịch xử lý và khi xác định điểm nóng chậm nhất trong lô gỗ, chứ không phải chỉ tiêu đầu ra.

Hệ quả thực tế: một pallet có dấu HT vẫn có thể còn ẩm. Ngược lại, gỗ đã sấy khô chưa chắc đã đạt điều kiện HT. Nếu hàng cần cả hai, hãy yêu cầu cả hai trên đơn: dấu IPPC theo ISPM 15 và mức độ ẩm tối đa. Sự khác nhau giữa gỗ tươi và gỗ đã sấy được giải thích ở bài Kiln-dried sawn acacia wood.

Máy đo độ ẩm gỗ loại kim và không kim khác nhau thế nào?

Máy loại kim cắm hai kim vào gỗ và đo điện trở giữa hai kim; gỗ càng ẩm thì dẫn điện càng tốt. Máy không kim áp mặt cảm biến lên gỗ và đo theo nguyên lý điện dung, không làm thủng gỗ. Cả hai đều cho số ước lượng và cần chỉnh theo loài gỗ.

Với pallet, máy kim hợp khi cần biết lõi chân khối còn ướt hay không. Máy không kim hợp khi cần quét nhanh nhiều nan trên cả lô. Kho nhận nhiều pallet có thể dùng máy không kim để sàng lọc, rồi dùng máy kim kiểm lại chiếc nghi ngờ.

Cách dùng máy đo độ ẩm gỗ trên pallet

Đo nhiều điểm, ở cả nan và chân, trên nhiều chiếc trong lô, rồi ghi số cao nhất. Một lần đo ở một điểm không nói được gì về cả pallet, vì nan mỏng khô nhanh hơn chân khối dày.

1. Chọn chế độ loài gỗ. Đặt máy theo loài hoặc nhóm gỗ của pallet, đúng như hướng dẫn của hãng. Nếu máy không có loài đó, dùng bảng hiệu chỉnh trong tài liệu kèm máy.
2. Đo nan mặt. Chọn ba nan: nan đầu, nan giữa, nan cuối. Đo ở phần gỗ liền, tránh sát đầu nan.
3. Đo chân khối. Chân là chỗ gỗ dày nhất, thường khô chậm nhất. Với máy kim, cắm kim đủ sâu theo hướng dẫn để đo được lớp bên trong.
4. Lật pallet đo nan đáy. Mặt đáy tiếp xúc nền, có thể ẩm hơn mặt trên.
5. Tránh điểm gây sai. Mắt gỗ, vết nứt, đầu đinh, vết nước đọng trên mặt.
6. Ghi số. Ghi số cao nhất của từng chiếc, ngày đo và nhiệt độ lúc đo.

Hiệu chỉnh theo loài gỗ và nhiệt độ

Mỗi loài gỗ dẫn điện và có khối lượng riêng khác nhau, nên cùng một độ ẩm nhưng máy có thể hiện số khác nhau nếu chọn sai loài. Máy kim còn chịu ảnh hưởng của nhiệt độ gỗ. Hãng máy thường kèm bảng hiệu chỉnh cho hai yếu tố này. Hãy dùng đúng bảng của chính chiếc máy đang cầm, không mượn bảng của máy khác.

Số đo là ước lượng

Phương pháp gốc để xác định độ ẩm là cân mẫu gỗ, sấy khô kiệt rồi cân lại. Máy cầm tay chỉ ước lượng con số đó. Khi hai bên tranh chấp số liệu, nên thống nhất trước một máy, một cách đo, một bảng hiệu chỉnh.

Pallet đo ra độ ẩm cao thì làm gì?

Tách riêng, để nơi thông gió, đo lại sau vài ngày. Không nên quấn màng kín hay xếp hàng nhạy ẩm lên pallet đang ẩm, vì hơi nước không thoát ra được.

• Kê pallet cách nền. Không đặt chồng pallet thẳng lên nền đất hay nền đọng nước.
• Chừa khe giữa các chồng. Gió lưu thông thì gỗ khô đều hơn.
• Che mưa, tránh nắng gắt trực tiếp. Mưa làm ẩm lại, nắng gắt một mặt làm gỗ khô không đều, dễ cong nứt.

Cách xếp và giữ pallet trong kho có ở bài How to preserve wooden pallets. Với lô hàng xuất, nếu pallet nhận về còn ẩm cao, hãy báo nhà cung cấp trước khi đóng hàng.

Công Ty Hoàng Gia tại Hố Nai, Đồng Nai đóng pallet gỗ tràm theo quy cách, có dịch vụ sấy khô và xử lý theo ISPM 15. Gửi quy cách kèm mức độ ẩm cần đạt qua contact page, email hoanggiapallet@gmail.com hoặc gọi 0988 526 168 để xưởng tư vấn.

Frequently Asked Questions

Máy đo độ ẩm gỗ có chính xác không?

Đủ dùng để kiểm và so sánh, nhưng là số ước lượng. Kết quả phụ thuộc việc chọn đúng loài gỗ, nhiệt độ gỗ, độ sâu đo và vị trí đo. Cùng một chiếc pallet, hai máy khác loại có thể cho số lệch nhau. Muốn có số làm căn cứ giữa hai bên, hãy thống nhất trước loại máy và cách đo.

Pallet có dấu HT thì gỗ đã khô chưa?

Chưa chắc. Dấu HT chỉ cho biết gỗ đã được nung tới ít nhất 56 °C trong 30 phút ở lõi theo ISPM 15. Tiêu chuẩn này không quy định độ ẩm. Nếu hàng cần pallet khô, hãy ghi riêng mức độ ẩm tối đa trên đơn đặt hàng và đo lại khi nhận.

Đo pallet gỗ tràm thì chọn chế độ loài gỗ nào trên máy?

Theo hướng dẫn của hãng máy. Tên gọi “gỗ tràm” ở Việt Nam có thể chỉ nhiều loài khác nhau, nên hãy hỏi nhà cung cấp loài gỗ cụ thể, rồi tra bảng loài hoặc bảng hiệu chỉnh đi kèm máy. Nếu máy không có loài đó, hỏi hãng máy nên dùng nhóm nào gần nhất.

Có nên ghi độ ẩm vào đơn đặt pallet không?

Nên, nhất là khi pallet dùng cho hàng nhạy ẩm hoặc đi container dài ngày. Ghi ba thứ: độ ẩm tối đa, loại máy và số điểm đo, thời điểm đo. Con số không kèm cách đo rất dễ thành tranh cãi khi nhận hàng, vì mỗi bên đo một kiểu.

Nguồn tham khảo: European Pallet Association (EPAL), EPAL Quality Classification, bản 08/2023 (bản PDF tiếng Anh trên EPAL), đặc điểm hạng NEW và hạng A, B, C. IPPC, ISPM 15 Regulation of wood packaging material in international trade, bản 2018 (trang văn bản trên IPPC), Phụ lục 1, mục xử lý nhiệt.