Chân kệ bị xe nâng quệt móp một vệt. Nhìn thì vẫn đứng vững, hàng vẫn nằm yên trên đó. Nhưng vệt móp ấy có nghĩa gì, và có phải dỡ hàng xuống ngay không?

HSG76 của HSE (Anh) có một bảng phân loại ba mức để trả lời đúng câu hỏi đó. Bài này tóm phần kiểm tra kệ kho trong hướng dẫn: ai làm, bao lâu một lần, và xếp loại hư hỏng ra sao.

Vì sao kệ không chịu được va quệt

HSG76 mở đầu phần này bằng một nhận xét về vật liệu: kệ nhìn chung được làm từ vật liệu tương đối nhẹ, nên khả năng chịu va đập có giới hạn. Và tay nghề của người lái xe nâng ảnh hưởng rất lớn tới mức độ hư hỏng xảy ra.

Câu quan trọng nhất nằm ngay sau đó: mọi hư hỏng đều làm giảm khả năng chịu tải của kệ, hỏng càng nặng thì sức chịu càng kém.

Điều này đổi cách hiểu về biển tải trọng. Con số 1000 kg mỗi tầng ghi trên biển là con số của kệ lúc còn nguyên vẹn. Kệ đã móp hoặc cong thì con số đó không còn đúng nữa, mà cũng không ai biết nó tụt xuống bao nhiêu.

Phải có người phụ trách an toàn kệ

HSG76 yêu cầu chỉ định một người phụ trách an toàn kệ trong kho. Người này quyết định tần suất kiểm tra sao cho hợp với điều kiện vận hành thực tế, dựa trên nhịp độ và cách làm việc, kích thước nhà kho, thiết bị đang dùng và số người tham gia — tất cả đều là những thứ có thể gây hỏng kết cấu kệ.

Kèm theo đó là hai yêu cầu về con người:

• Báo ngay khi thấy. Bất kỳ nhân viên nào phát hiện vấn đề an toàn hoặc hư hỏng đều phải báo ngay cho người phụ trách. Kho cần có sẵn quy trình để báo hỏng.
• Đào tạo. Nhân viên phải được hướng dẫn về cách vận hành hệ kệ an toàn, gồm cả những phần ảnh hưởng tới an toàn của chính họ và của người khác.

Vế thứ nhất nghe đơn giản nhưng lại là chỗ dễ bỏ sót nhất. Lái xe quệt vào chân kệ, không ai bị thương, hàng không đổ, nên không ai báo. Vài tháng sau mới có người để ý thì đã qua vài chục lần va khác.

Hai lớp kiểm tra kệ kho

Hướng dẫn mô tả cách kiểm theo nhiều lớp, từ nhẹ tới chuyên sâu.

Kiểm bằng mắt, hằng tuần

Người phụ trách phải bảo đảm việc kiểm tra diễn ra hằng tuần hoặc theo một chu kỳ đều đặn khác dựa trên đánh giá rủi ro. Quan trọng không kém: phải giữ hồ sơ ghi chép chính thức bằng văn bản.

Việc kiểm thông thường được tiến hành từ dưới đất, trừ khi có dấu hiệu cho thấy có vấn đề ở tầng cao cần xem xét.

Kiểm chuyên sâu, mỗi 12 tháng

Một người có đủ năng lực kỹ thuật phải kiểm với chu kỳ không quá 12 tháng, rồi nộp báo cáo bằng văn bản cho người phụ trách, kèm nhận xét và đề xuất việc cần làm.

Người đủ năng lực kỹ thuật, theo hướng dẫn, có thể là chuyên viên đã được đào tạo trong nội bộ công ty, chuyên viên của nhà cung cấp kệ, hoặc một kiểm định viên kệ độc lập có chứng chỉ.

Với hệ kệ tự động và kệ cao tầng, nơi không thể nhìn các tầng trên từ dưới đất, hướng dẫn đặt yêu cầu riêng: mỗi 12 tháng kiểm chuyên sâu tối thiểu 20% hệ kệ theo hình thức cuốn chiếu, sao cho toàn bộ hệ kệ được kiểm hết trong vòng tối đa năm năm.

Và một việc đơn giản mà nhiều kho bỏ qua: giữ sổ ghi chép các lần kiểm, các hư hỏng và các lần sửa.

Ba mức xanh, vàng, đỏ

Đây là phần đáng đem ra dùng ngay. Khi phát hiện hư hỏng ảnh hưởng tới an toàn, nguyên tắc chung là dỡ tải khỏi kệ và có biện pháp ngăn không cho dùng tiếp cho tới khi sửa xong. Mức độ cụ thể thì chia ba.

Mức xanh — chỉ cần theo dõi

Mức xanh là ngưỡng mà hư hỏng chưa đòi hỏi phải giảm tải trọng kệ hay sửa ngay. Các chi tiết ở mức này được coi là an toàn và còn dùng được.

Nhưng không phải ghi nhận rồi bỏ qua: chúng phải được ghi là còn dùng được tới lần kiểm tiếp theo, đồng thời đánh dấu rõ để soi kỹ và đánh giá lại ở các lần kiểm sau.

Mức vàng — sửa sớm, có mốc bốn tuần

Vượt quá ngưỡng xanh thì bị coi là hư hỏng và gây rủi ro cho hệ kệ. Mức vàng là khi hư hỏng đủ nặng để phải sửa, nhưng chưa nặng tới mức phải dỡ tải ngay lập tức.

Hai điều phải làm:

• Một khi đã dỡ tải khỏi chi tiết bị hỏng thì không được chất lại cho tới khi sửa xong
• Phải có cách cô lập những kệ đó để chúng không quay lại sử dụng trước khi sửa và được xác nhận an toàn — hướng dẫn gợi ý dùng nhãn dán có ghi ngày, đánh dấu kệ chưa được chất lại cho tới khi khắc phục

Và đây là mốc cứng: hư hỏng mức vàng mà chưa được sửa trong vòng bốn tuần kể từ lúc xếp loại thì phải chuyển lên mức đỏ.

Mức đỏ — dỡ ngay và rào lại

Mức đỏ là khi phát hiện hư hỏng ở mức nguy kịch, buộc phải dỡ tải khu vực kệ đó ngay lập tức và cô lập khỏi việc sử dụng cho tới khi sửa xong. Việc sửa ở mức này thường là thay hẳn chi tiết bị hỏng.

Hướng dẫn cũng nêu cách làm cụ thể: chẳng hạn dỡ tải một ô kệ ngay trước mặt người kiểm tra, rồi căng dây rào lại để không ai dùng tiếp.

Áp dụng vào kho vừa và nhỏ

Không phải kho nào cũng thuê được kiểm định viên độc lập mỗi năm. Nhưng ba việc dưới đây làm được ngay, không tốn gì:

• Chỉ định một người. Một đầu mối nhận báo hỏng, thay vì ai thấy cũng nghĩ người khác đã báo rồi.
• Đi một vòng mỗi tuần và ghi lại. Chỉ cần một cuốn sổ ghi ngày, vị trí, mô tả hư hỏng và mức xếp loại.
• Dán nhãn ghi ngày lên chỗ hỏng. Vừa để không ai chất hàng lại, vừa để biết đã quá bốn tuần hay chưa.

Riêng mốc bốn tuần rất đáng dùng. Nó biến câu “để hôm nào sửa” thành một hạn cụ thể.

Giảm va chạm từ phía pallet

Phần lớn hư hỏng kệ đến từ xe nâng, và một phần nguyên nhân nằm ở pallet. Pallet sai cỡ so với khoảng cách dầm buộc lái xe phải căn chỉnh nhiều lần; pallet vênh hoặc ván đáy yếu làm càng xe xỏ vào khó, dễ va vào chân kệ.

Xưởng Hoàng Gia tại Hố Nai, Đồng Nai đóng pallet gỗ tràm theo quy cách đặt hàng. Anh chị cho biết khoảng cách dầm kệ và loại xe nâng đang dùng, xưởng tư vấn cỡ pallet để thao tác gọn hơn.

Frequently Asked Questions

Bao lâu phải kiểm tra kệ kho một lần?

Theo HSG76 có hai lớp. Kiểm bằng mắt hằng tuần hoặc theo chu kỳ đều đặn khác dựa trên đánh giá rủi ro, và phải ghi chép thành văn bản. Ngoài ra, người có đủ năng lực kỹ thuật kiểm chuyên sâu với chu kỳ không quá 12 tháng.

Ai chịu trách nhiệm về an toàn kệ trong kho?

Phải có một người được chỉ định phụ trách an toàn kệ. Người này quyết định tần suất kiểm tra sao cho phù hợp điều kiện vận hành của kho, và là nơi mọi nhân viên báo về khi phát hiện hư hỏng.

Kệ bị móp một chút có phải dỡ hàng ngay không?

Tuỳ mức. HSG76 chia ba mức xanh, vàng, đỏ. Mức xanh chỉ cần theo dõi. Mức vàng phải dỡ tải và sửa, không chất lại cho tới khi sửa xong. Mức đỏ phải dỡ tải ngay và cô lập khu vực.

Hư hỏng mức vàng để lâu thì sao?

Nếu quá bốn tuần kể từ lúc xếp loại mà chưa sửa, hư hỏng đó phải được chuyển lên mức đỏ. Đây là quy định có mốc thời gian rõ ràng, không phải chuyện du di.

Kệ kho hỏng có làm giảm tải trọng không?

Có. HSG76 nói thẳng rằng mọi hư hỏng đều làm giảm khả năng chịu tải của kệ, và hỏng càng nặng thì sức chịu càng giảm. Biển tải trọng gắn trên kệ chỉ đúng khi kệ còn nguyên vẹn.

Đọc thêm: tải trọng kệ kho và cách cố định chân kệ, chọn pallet cho từng kiểu kệ, 8 quy tắc dùng pallet an toàn, chọn pallet theo xe nâng đang dùng.